نیروی دریایی راهبردی

تصویر نیروی دریایی راهبردی
یک نیروی دریایی راهبردی باید قادر باشد در مناطق دریایی دوردست طیف وسیعی از عملیات دریایی را برای تأمین منافع ملی و سیاست خارجی طراحی و به‌مرحله اجرا درآورد. ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راهبردی، ﻧﯿﺮوی ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد را در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪات ﺳﻄﺤﯽ، زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ و هواﯾﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣﯽﮐﻨﺪ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺗﺪاوم آﻣﺎد و ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﻣﺴﺎﻓﺖﻫﺎی دور را دارد (اﺻﻞ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎری). ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﮐﯽ از ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﺗﻮانند، ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب‌های آﺑﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ. این نیروی درﯾﺎﯾﯽ دارای ویژگی‌هایی اﺳﺖ ﮐﻪ قابلیت اﻧﺠﺎم ﻫﻤﻪ ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻧﻈﺎﻣﯽ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ را به آن خواهد داد.

نیروی دریایی راهبردی (The strategic Navy) که معمولا در سایر کشورها به عنوان نیروی دریایی کامل یا نیروی دریایی آب­‌های آبی از آن یاد می­‌شود، به آن دسته از نیروهای دریایی گفته می­‌شود که قادرند با اعزام شناورهای جنگی به خارج از آب­‌های سرزمینی و در فاصله­‌های بسیار دور از ساحل در دریاها و اقیانوس­‌ها با توجه به توانمندی­‌های خود یک طیف وسیعی از عملیات­‌های دریایی را طراحی و به مرحله اجرا در آورند و از منافع ملی کشور متبوع خود محافظت نمایند. ﻟﺬا چنین نیروی دریایی جهت انجام ماموریت­‌های ذاتی خود دارای ﻃﯿﻒ ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﻧﺎوﻫﺎی ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﺑﺮ، ﻧﺎوﻫﺎی آبﺨﺎﮐﯽ ﻧﯿﺮوﺑﺮ، ﻧﺎوﺷﮑﻦ­ﻫﺎی ﺳﺒﮏ و ﺳﻨﮕﯿﻦ، ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﺳﺒﮏ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل درﯾﺎﻫﺎ و همچنین دارای انواع زﯾﺮدرﯾﺎﯾﯽ­ﻫﺎی اﺗﻤﯽ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻣﻮﺷﮏ­ﻫﺎی ﺑﺎﻟﺴﺘﯿﮑﯽ و ﮐﺮوز ﻣﯽ‌ﺑﺎشد.

یک نیروی دریایی راهبردی باید قادر باشد علاوه‌بر حفاظت از آب‌های سرزمینی و منطقه انحصاری اقتصادی عملیات دریایی دفاع در عمق (Defence in depth) را طراحی و به مرحله اجرا درآورد. یک نیروی دریایی کامل ﻋﻼوه بر دارا بودن ویژگی­‌های موصوف بایستی آﻣﺎدﮔﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮای ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی از ﻋﻤﻠﯿﺎت­ﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﺑﻪ­ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ را دارا ﺑﺎﺷﺪ. در بعد نیروی انسانی متبحر با توجه به اینکه ﺻﺤﻨﻪ­ﻫﺎی ﻧﺒﺮد آﺗﯽ در درﯾﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺘﻔﺎوت­ﺗﺮ از ﺻﺤﻨﻪ­ﻫﺎی اﻣﺮوزی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد، ﻟﺬا ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ با ویژگی­‌های راهبردی در ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ ﺑﺎﯾستی از داﻧﺶ و ﻣﻬﺎرت­ﻫﺎی ﺧﺎص و ﭘﯿﭽﯿﺪه درﯾﺎﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎﺷﻨﺪ،ﺻﺤﻨﻪ­ﻫﺎی ﻧﺒﺮد درﯾﺎﯾﯽ ﻣﺤﻠﯽ ﮔﺬﺷﺘﻪ، اﻣﺮوزه ﺑﻪ ﺟﻨﮓ­ﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ­ای و ﺣﺘﯽ ﻗﺎره­ای ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ. اﻣﺮوزه ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻓﻨﺎوری­ﻫﺎی ﻣﺪرن، ﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﺎن ﯾﮕﺎن­ﻫﺎی ﺷﻨﺎور در ﻣﻨﻄﻘﻪ وسیعی اﻋﻤﺎلﻓﺮﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد.

مفاهیم اﻧﻮاع ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ در دﻧﯿﺎ:

ﻗﺒﻞ از ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻃﺒﻘﻪ‌ﺑﻨﺪی ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ در دﻧﯿﺎ ﻻزم اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ اﻧﻮاع ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﺑﭙﺮدازﯾﻢ ﮐﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻨﺪ از: نیروی درﯾﺎﯾﯽ آب‌ﻫﺎی ﻗﻬﻮه‌ای، ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب‌ﻫﺎی ﺳﺒﺰ و ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب‌ﻫﺎی آﺑﯽ (نیروی دریایی کامل)

نیروی دریایی آب­ﻫﺎی ﻗﻬﻮهای[1]:

ﺑﻪ آب­ﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد ﮐﻪ داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ­ﻫﺎ، ﺧﻠﯿﺞ‌ﻫﺎی ﮐﻢ ﻋﻤﻖ و ﺳﻮاﺣﻠﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻋﻤﻖ ﮐﻢ، آب آن ﺑﻪ رﻧﮓ زرد ﻣﺎﯾﻞ ﺑﻪ ﻗﻬﻮه‌­ای اﺳﺖ اﻃﻼق ﻣﯽ­ﺷﻮد. از ﻧﻈﺮ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﻗﻬﻮه‌ای واژه‌­ای اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﺗﻮﭘ‌‌ﺪار ﮐﻮﭼﮏ و ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﮔﺸﺘﯽ ﮐﻪ در داﺧﻞ رودﺧﺎﻧﻪ­ﻫﺎ ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪه‌­اﻧﺪ ﺑﺮ ﻣﯽ­ﮔﺮدد. در ﯾﮏ ﻣﻌﻨﯽ ﮔﺴﺘﺮده ﺑﻪ ﻫﺮ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﺳﺘﻌﺪاد ﺑﻪ اﺟﺮا در آوردن ﻋﻤﻠﯿﺎت ﻧﻈﺎﻣﯽ در رودﺧﺎﻧﻪ، آب­ﻫﺎی داﺧﻠﯽ ﯾﺎ آب­ﻫﺎی ﺳﺎﺣﻠﯽ را دارد. نیروی درﯾﺎﯾﯽ آب­‌های ﻗﻬﻮه‌­ای ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد. ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب­‌های ﻗﻬﻮه‌­ای ﻣﺨﺘﺺ ﮐﺸﻮرﻫﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺎﻗﺪ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آﺑﯽ ﺳﺒﺰ ﺑﺎﺷﻨﺪ.

نیروی دریایی آب­ﻫﺎی ﺳﺒز[2]:

از ﻧﻈﺮ ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ آب­ﻫﺎی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻧﺴﺒﯽ ﻋﻤﯿﻖ ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﺪ. ﻋﻤﻖ آب در اﯾﻦ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺑﻪ ﺣﺪّی اﺳﺖ ﮐﻪ رﻧﮓ آب ﺑﻪ ﺳﺒﺰی ﻣﺘﻤﺎﯾﻞ اﺳﺖ. اﻣﺎ از ﻧﻈﺮ ﻧﻈﺎﻣﯽ ﺑﻪ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد ﮐﻪ ﺷﻌﺎع ﻋﻤﻞ آن در ﻧﺰدﯾﮑﯽ ﺳﺎﺣﻞ اﺳﺖ، ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﯿﺎت در آب‌ﻫﺎی ﺳﺎﺣﻠﯽ و ﯾﺎ کرانه‌ای ﺳﺎﺣﻠﯽ ﺧﻮد را دارد. اﯾﻦ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ دارای ﯾﮕﺎن­ﻫﺎی ﺷﻨﺎور ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﺗﺎ ﮐﺮوت (ﭘﺎﺳﯿﻮر) ﺑﻮده و ﻣﯽ‌ﺗﻮاﻧﺪ در ﻣﻨﺎﻃﻖ آب­ﻫﺎی ﺳﺎﺣﻠﯽ و ﯾﺎ ﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ ﻋﻤﻠﯿﺎت اﻧﺠﺎم دﻫﺪ. اﯾﻦ ﻧﯿﺮو ﻓﺎﻗﺪ ﻧﺎو ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﺑﺮ ﺑﻮده و ﺑﺮای ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ از ﺧﻮد ﺑﻪ ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﻫﺎی ﭘﺎﯾﮕﺎه­ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ در ﺳﺎﺣﻞ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. اﯾﻦ نیروی درﯾﺎﯾﯽ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻗﺎدر ﺑﺎﺷﺪ، ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﮐﯽ از ﮐﺸﺘﯽ­ﻫﺎی ﺧﻮد را ﺑﺮای دﯾﺪارﻫﺎی دوﺳﺘﺎﻧﻪ ﯾﺎ ﺣﺘﯽ ﺗﻤﺮﯾﻨﺎت ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﺑﻪ درﯾﺎ اﻋﺰام ﻧﻤﺎﯾﺪ.

نیروی دریایی آب‌های آبی[3]:

واژه آب­‌های آبی ﺑﻪ آب‌ﻫﺎی درﯾﺎی آزاد و اﻗﯿﺎﻧﻮس­ﻫﺎ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد، ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺷﺮاﯾﻂ ﺟﻮّی ﻧﺎﻣﺴﺎﻋﺪ ﻗﺪرت درﯾﺎ ﺑﺎﻻ رفته (اﻣﻮاج ﺳﻬﻤﮕﯿﻦ ﺗﺎ درﺟﻪ ۱۲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪول ﺑﻮﻓﻮرث) اﯾﺠﺎد ﻣﯽ­ﺷﻮد و از ﻧﻈﺮ ﻧﻈﺎﻣﯽ، ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب­ﻫﺎی آﺑﯽ ﯾﮏ اﺻﻄﻼح ﺑﺮای ﺗﻮﺻﯿﻒ و ﺗﺸﺮﯾﺢ ﻗﺪرت درﯾﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﻋﻤﻠﯿﺎت در آب­ﻫﺎی ﻋﻤﯿﻖ اﻗﯿﺎﻧﻮس­ﻫﺎی ﺑﺎز و ﺑﺰرگ اﺳت. در ﺟﻨﮓ­ﻫﺎی ﻣﺪرن، ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب­‌های آﺑﯽ، ﻧﯿﺮوی ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد را در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪات ﺳﻄﺤﯽ، زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ و هواﯾﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣﯽ­ﮐﻨﺪ و ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺗﺪاوم آﻣﺎد و ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﻣﺴﺎﻓﺖ­ﻫﺎی دور را دارد (اﺻﻞ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎری در دریا). ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﮐﯽ از ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ­ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب‌های آﺑﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ. از نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا می‌توان به عنوان یک نیروی دریایی کامل یاد کرد.

طبقه ﺑﻨﺪی ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ در دﻧﯿﺎ

ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ در دﻧﯿﺎ ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪی ﻣﯽ­ﺷﻮﻧﺪ:

رﺗﺒﻪ اوّل: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ارﺷﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ (کامل)[4]

نیروی درﯾﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮان اﻧﺠﺎم ﻫﻤﻪ ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ­ﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻧﻈﺎﻣﯽ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﺪ. ﻟﺬا دارای ﻃﯿﻒ ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﻧﺎوﻫﺎی ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﺑﺮ، ﻧﺎوﻫﺎی آﺑﺨﺎﮐﯽ ﻧﯿﺮوﺑﺮ، ﻧﺎوﺷﮑﻦ­ﻫﺎی ﺳﺒﮏ و ﺳﻨﮕﯿﻦ، ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﺳﺒﮏ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل درﯾﺎﻫﺎ و زﯾﺮدرﯾﺎﯾﯽﻫﺎی اﺗﻤﯽ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻣﻮﺷﮏ­ﻫﺎی ﺑﺎﻟﺴﺘﯿﮑﯽ و ﮐﺮوز ﻣﯽﺑﺎشد. ﺑﻪ ﻋﻼوه آﻣﺎدﮔﯽ ﮐﺎﻣﻞ ﺑﺮای ﺑﻪ ﻋﻬﺪه ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﻌﺪاد زﯾﺎدی از ﻋﻤﻠﯿﺎت­ﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻘﻞ را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮای مثال نیروی دریایی آمریکا.

رﺗﺒﻪ دوّم: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ارﺷﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ (ﺟﺰﺋﯽ)[5]

ﺑﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد ﮐﻪ ﻣﻘﺪار ﮐﻤﺘﺮی از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎی ﯾﮏ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ارﺷﺪ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﮐﺎﻣﻞ را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﻟﯽ ﻗﺎدرﻧﺪ ﺑﻪ ﺗﻌﺪاد ﮐﺎﻓﯽ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﯿﺎت­ﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻋﻤﺪه را در ﺧﺎرج از ﻣﻨﻄﻘﻪ ﺧﻮد ﺑﻪ ﻋﻬﺪ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل: ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻓﺮاﻧﺴﻪ، اﻧﮕﻠﺴﺘان، روسیه

رﺗﺒﻪ ﺳﻮّم: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺟﻬﺎﻧﯽ[6]

اﯾﻦ ﻃﺒﻘﻪ‌ﺑﻨﺪی ﺷﺎﻣﻞ ﻧﯿﺮوﻫﺎﯾﯽ ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻃﯿﻒ ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎی ﯾﮏ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ﮐﺎﻣﻞ را دارا ﻧﺒﺎﺷﺪ، وﻟﯽ دارای ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎ و ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻫﺎی ﻣﻌﺘﺒﺮ و ﻣﺤﻘﻖ در ﺑﻌﻀﯽ از آن ﻣﻮارد ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ در ﺗﻤﺮﯾﻨﺎﺗﯽ در ﻓﺎﺻﻠﻪ‌ﻫﺎی دورﺗﺮ از آب­ﻫﺎی ﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ ﺧﻮد اﯾﻦ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎ را در ﻫﻤﮑﺎری ﺑﺎ دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ عمده ﺑﻪ ﻧﻤﺎﯾﺶ ﻣﯽ­ﮔﺬارﻧﺪ. ﺑﺮای ﻣﺜﺎل: ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﮐﺎﻧﺎدا، ﻫﻠﻨﺪ، اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ

رﺗﺒﻪ ﭼﻬﺎرم: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻣﻨﻄقه­ای[7]

اﯾﻦ­ﻫﺎ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی اﻋﺰام ﻧﯿﺮو و ﮔﺴﺘﺮش آن در ﺣﻮزه­ﻫﺎی آب­ﻫﺎ و اﻗﯿﺎﻧﻮس­ﻫﺎی ﻫﻤﺠﻮار را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﻨﺪ. اﯾﻦ در ﺣﺎﻟﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﻇﺮﻓﯿﺖ اﺟﺮای ﻋﻤﻠﯿﺎت در ﺳﺮزﻣﯿﻦ­ﻫﺎی دورﺗﺮ از ﮐﺸﻮر را ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻫﺮ علتی دارا ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﻟﯽ آن­ﻫﺎ اﯾﻦ ﮐﺎر را ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻨﻈﻢ اﻧﺠﺎم ﻧﻤﯽ­دﻫﻨﺪ. برای مثال نیروی دریایی هند

رﺗﺒﻪ ﭘﻨﺠﻢ: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ﻣﺠﺎور (ﻫﻤﺴﺎیه)[8]

اﯾﻦ­ﻫﺎ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی‌ﻫﺎی اﻋﺰام ﻧﯿﺮو ﮐﺎﻣﻼً دورﺗﺮ از ﺳﺎﺣﻞ را دارا ﻣﯽ‌ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﻟﯽ آن­ﻫﺎ ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ اﻧﺠﺎم ﻋﻤﻠﯿﺎت درﯾﺎﯾﯽ در ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻ در ﻓﺎﺻﻠﻪ­ﻫﺎی دور از ﺳﺎﺣﻞ در اﻗﯿﺎﻧﻮس­ﻫﺎ را ﻧﺪارﻧﺪ. ﺑﺮای ﻧﻤﻮﻧﻪ: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﭼﯿﻦ.

رﺗﺒﻪ ﺷﺸﻢ: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ دﻓﺎﻋﯽ آبﻫﺎی ﻓﺮاﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ[9]

اﯾﻦ­ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد ﮐﻪ ﻧﺴﺒﺘﺎً ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻﯾﯽ از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی‌ﻫﺎی دﻓﺎﻋﯽ و ﻋﻤﻠﯿﺎت ﮔﺸﺖ­زﻧﯽ ﺗﺎ ﻣﺴﺎﺣﺖ دوﯾﺴﺖ ﻣﺎﯾﻠﯽ از ﺳﺎﺣﻞ را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﻣﺎﻧﺪﮔﺎری آن­ﻫﺎ در درﯾﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﻓﺮﯾﮕﯿﺖ، ﮐﺮوت و ﯾﺎ تواﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎی ﻧﯿﺮوﻫﺎی زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ ﻣﯿﺴﺮ ﻣﯽ­ﺷﻮد.

رتبه ﻫﻔﺘﻢ: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ دﻓﺎﻋﯽ آب­ﻫﺎی ﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ و آب ﻫﺎی داخلی[10]

این­ﻫﺎ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی اوّﻟﯿﻪ دﻓﺎع در آب­ﻫﺎی ﺳﺮزﻣﯿﻨﯽ(داﺧﻠﯽ)را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﻨﺪ. آن­ﻫﺎ ﺑﺮای ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ ﺟﻨﮓ­ﻫﺎی ﺳﺎﺣﻠﯽ ﺗﺎ ﻋﻤﻠﯿﺎت­ﻫﺎی ﮔﺸﺖ­زﻧﯽ ﺑﻪ­ﻃﻮر اﻧﻔﺮادی ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﺷﺪه‌­اﻧﺪ. ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﯿﺮوی دریایی ﻣﺠﻬﺰ به ﻧﺎوﭼﻪ­ﻫﺎی ﺗﻨﺪرو ﻣﻮﺷﮏ­اﻧﺪاز، ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ­ﻫﺎی ﻫﻮاﯾﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﺑﺮد و ﻧﯿﺮوی زﯾﺮدرﯾﺎﯾﯽ ﻣﺤﺪود اﺷﺎره ﻣﯽ­ﻧﻤﺎﯾﺪ.

رتبه ﻫﺸﺘﻢ: ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ ﮔﺸﺖ­زﻧﯽ و ﭘﺎﺳﺪاری[11]

اﯾﻦ­ﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﺎوﮔﺎن­ﻫﺎﯾﯽ ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽ­ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﺮای ﺟﻨﮕﯿﺪن ﺳﺎزﻣﺎﻧﺪﻫﯽ ﻧﺸﺪه­‌اﻧﺪ، وﻟﯽ ﺻﺮﻓﺎً ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ­ﻫﺎی ﭘﺎﺳﺪاری و ﯾﺎ ﮔﺸﺖ و ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ را اﻧﺠﺎم ﻣﯽ­دﻫﻨﺪ.

رتبه نهم: نیروی درﯾﺎﯾﯽ ﻇﺎﻫﺮی (ﻧﺸﺎﻧﻪ ای)[12]

اﯾﻦ­ﻫﺎ ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻌﻀﯽ از ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎی ﺳﻄﻮح ﭘﺎﯾﯿﻦ را دارا ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﻨﺪ، وﻟﯽ اﻏﻠﺐ ﮐﻤﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﺎزﻣﺎن­ﻫﺎی رﺳﻤﯽ و ﭼﻨﺪ ﺷﻨﺎور ﺳﺎﺣﻠﯽ ﺗﺮﮐﯿﺐ ﺷﺪه­‌اﻧﺪ. اﯾﻦ­ﻫﺎ ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺿﻌﯿﻒ و ﮐﻮﭼﮏ ﺟﻬﺎن ﻫﺴﺘﻨﺪ، نمیﺗﻮاﻧﻨﺪ آرزوﻫﺎی ﺑﯿﺸﺘﺮی از ﻣﺄﻣﻮرﯾﺖ ﻫﺎی اﻧﺤﺼﺎری و ﭘﺎﺳﺪاری را داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷند.

اهداف نیروی دریایی راهبردی:

همان‌طوری که قبلاً هم اشاره گردید، یک نیروی دریایی راهبردی دو هدف را دنبال می‌نماید.

  • برقراری ثبات و امنیت در دریاها باز و اقیانوس‌ها و باز نگه‌داشتن خطوط مواصلاتی دریایی
  • پشتیبانی از سیاست‌های خارجی کشور، شامل مشارکت برای برقراری ثبات جامع بین‌المللی.

به‌عبارت ساده نیروی دریایی راهبردی ابزاری برای دیپلماسی خارجی و داخلی به‌حساب می‌آید.

۴- ویژگی‌های یک نیروی دریایی راهبردی:

  • توانمندی فعالیت در محیط رقابتی
  • داشتن اهداف بلند مدت
  • ارتباط حیات نیرو با اهداف راهبردی
  • ارتباط اهداف راهبردی با پیکره نیرو

۵- شاخص‌های ارزیابی نیروی دریایی راهبردی:

  • کمیت و کیفیت نیروی انسانی
  • تسلیحات و تجهیزات
  • سطح علوم و فناوری مورد استفاده
  • وضعیت ارتباطات با نیرو‌های دریایی سایر کشورها
  • دارا بودن پایگاه‌های ثابت و سیار مناسب در نقاط مختلف دنیا (خصوصاً در مناطق استراتژیک و حساس دریایی)

۶- الزامات نیروی دریایی راهبردی:

  • ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ آﻓﻨﺪ در درﯾﺎ
  • ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪی­ﻫﺎیﭘﺪاﻓﻨﺪ در درﯾﺎ
  • ﻣﺎﻧﺪﮔﺎری در دریا

ﺻﺤﻨﻪ­ﻫﺎی ﻧﺒﺮد آﺗﯽ در درﯾﺎ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺘﻔﺎوت‌ﺗﺮ از ﺻﺤﻨﻪ­ﻫﺎی اﻣﺮوزی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﻟﺬا ﮐﺎرﮐﻨﺎن ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ در ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ ﺑﺎﯾﺪ از داﻧﺶ و ﻣﻬﺎرت­ﻫﺎی ﺧﺎص و ﭘﯿﭽﯿﺪه درﯾﺎﯾﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﺎشد.

قدرت دریایی در قرن بیست‌و‌یکم به نیروی دریایی گفته می‌شود که توانمندی‌ها اساسی و عملیاتی زیر را داشته باشد:

  • تهاجم دریایی Sea Strike
  • سپر دریایی Sea Shield
  • پایگاه دریایی Sea Basing

برای نیل به توانمندی‌های ذکر شده بالا باید لزوماً دو فاکتور مهم و تأثیرگذار زیر را مورد بررسی قرار دهیم:

  • پرسنل رزمی دریایی (ملوانان) Sea Warrior
  • تجهیزات و پیشرفت تکنولوژی (آزمایشات دریایی) Sea Trail

دﯾﮕﺮالزاﻣﺎت ﯾﮏ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راهبردی که ما به آن نیازمندیم عبارتند از:

  • ما باید در زمینه جنگ‌های زیرسطحی، زیردریایی، مین، و اقدامات ضدمین توانمندی‌های لازم را کسب نمائیم، به‌ویژه در حال حاضر تجهیزات اقدامات ضدمین را کسب و بستر آموزش‌های مربوط به­آن‌را برای پرسنل فراهم نماییم.
  • یک نیروی دریایی راهبردی که بتواند در فراسوی دریاها در سه بعد هوا، سطح و زیرسطح عمل نماید، کسب سیستم‌های C4ISR و مشابه آن الزامی می‌باشد.
  • نیروی دریایی راهبردی برای افزایش توانمندی‌های عملیاتی (تهاجمی) به فضا نیاز دارد.
  • وسائل نقلیه بدون سرنشین، زیرسطحی، سطحی و هوایی و به­‌کارگیری آن‌ها در جنگ‌های اتی دریایی الزامی می‌باشد.
  • توانمندی‌های مقابله با تهدیدات موشک‌های بالستیکی، موشک‌های تاکتیکی دوربرد کروز و دست‌یابی به این موشک‌ها از نیازمندی‌های اساسی نیروی دریایی راهبردی است.
  • سلاح‌های لیزری، فضایی، هوایی و سطحی و نحوه مقابله با آن از دیگر نیازمندی‌های آتی جنگ‌های دریایی می‌باشد.
  • تهدیدات جنگ‌های ساحلی و تجهیزات متنوع مقابله با آن، همراه با پرسنل آموزش دیده و کارآمد از الزامات جنگ‌های مدرن دریایی است.
  • سامانه­‌های شناسایی هوایی برای ردگیری در افق‌های دور، تکنولوژی نامرئی و شبکه‌های پیشرفته مخابراتی از الزامات دیگر نیروی دریایی کاربردی می‌باشد.

رؤﯾﺎی داﺷﺘﻦ ﯾﮏ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی در دو ﻣﺤﺼﻮل راﻫﺒﺮدی زﯾﺮ ﺗﺸﺨﯿﺺ داده ﻣﯽ ﺷﻮد:

اﻟﻒ) اﻋﺰام ﻧﯿﺮو ﺑﻪ ﻓﺮاﺳﻮی درﯾﺎﻫﺎ و اﻗﯿﺎﻧﻮس­ﻫﺎ

ب) ﺗﻮاﻧﺎﯾﯽ ﺑﺮﻗﺮاری اﻣﻨﯿﺖ درﯾﺎﯾﯽ

لازم به ذکر است که ﻫﺮ دوی اﯾﻦ­ﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ رزﻣﺎﯾﺶ­ﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ با داشتن تجهیزات و قابلیت‌های لازم ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽ­ﺷﻮد .

۷- نتیجه گیری:

ﺗﻌﺪاد اﻧﺪﮐﯽ از ﻧﯿﺮوﻫﺎی درﯾﺎﯾﯽ وﺟﻮد دارﻧﺪ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب­‌های آﺑﯽ ﻋﻤﻞ ﮐﻨند. در ﺟﻨﮓ­ﻫﺎی ﻣﺪرن، ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ آب­‌های آﺑﯽ یا نیروی دریایی کامل، ﻧﯿﺮوی ﺧﻮدﮐﻔﺎﯾﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺧﻮد را در ﺑﺮاﺑﺮ ﺗﻬﺪﯾﺪات ﺳﻄﺤﯽ، زﯾﺮﺳﻄﺤﯽ و هواﯾﯽ ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻣﯽ­ﮐﻨﺪ، ﻟﺬا دارای ﻃﯿﻒ ﮐﺎﻣﻠﯽ از ﻧﺎوﻫﺎی ﻫﻮاﭘﯿﻤﺎﺑﺮ، ﻧﺎوﻫﺎی آﺑﺨﺎﮐﯽ ﻧﯿﺮوﺑﺮ، ﻧﺎوﺷﮑﻦ­ﻫﺎی ﺳﺒﮏ و ﺳﻨﮕﯿﻦ، ﺷﻨﺎورﻫﺎی ﺳﺒﮏ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﺑﺮای ﮐﻨﺘﺮل درﯾﺎﻫﺎ و زﯾﺮدرﯾﺎﯾﯽ­ﻫﺎی اﺗﻤﯽ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ ﻣﺠﻬﺰ ﺑﻪ ﻣﻮﺷﮏ­ﻫﺎی ﺑﺎﻟﺴﺘﯿﮑﯽ و ﮐﺮوز ﻣﯽ­ﺑﺎﺷﺪ. لازم به ذکر است که یک نیروی دریایی کامل ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺗﺪاوم آﻣﺎد و ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ در ﻣﺴﺎﻓﺖ­ﻫﺎی دور را دارد. (اﺻﻞ ﻣﺎﻧﺪﮔﺎری)

یک نیروی دریایی راهبردی باید قادر باشد، طیف وسیعی از عملیات دریایی را برای تأمین منافع ملی و سیاست خارجی طراحی و به‌مرحله اجرا درآورد. با توجه به مأموریت واگذار شده به نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در شمال اقیانوس هند (دریای عمان) تا مدار ده درجه، به یک نیروی دریایی راهبردی نیاز است، که قادر باشد عملیات دفاع در دریا را در چهار لایه به‌شرح زیر طراحی و به‌مرحله اجرا درآورد:

لایه اول: اجرای عملیات مراقبت و شناسایی در عمق ۱۵۰۰مایلی و فراهم آوردن زمان کافی برای عملیات مقابله به‌مثل با دشمن.

لایه دوم: به‌کارگیری توانمندی‌های تهاجمی هوایی و دریایی، به‌منظور مقابله با نیروهای تهدید کننده از طریق هوا و دریا.

لایه سوم: به‌کارگیری توانمندی‌های دفاعی، نزدیک خطوط ساحلی برای جلوگیری از عملیات دشمن در آب‌های سرزمینی، و خطوط کشتیرانی ساحلی به‌وسیله اقدامات ضدمین، تجهیزات دفاع هوایی و کشتی‌ها جنگی ساحلی صورت می‌گیرد.

لایه چهارم (دفاعی یا نهایی): دفاع به‌وسیله تفنگداران دریایی یا به‌وسیله نیروهای متحرک زمینی mobile ground fort علیه یک نیروی تهدید کننده، که موفق شده از شکاف­‌های‌ دریایی و هوایی عبور نمایند، جلوگیری از ورود آن‌ها به منابع حیاتی و پرجمعیتی.

پنج مأموریت استراتژیکی که باید توسط یک نیروی دریایی راهبردی به‌مرحله اجرا درآید:

  • شکست حملات آن‌ها روی ایران (Defeat of attack on Iran)
  • دفاع از منافع ملی در منطقه تا مدار ده درجه (Defence of regional interest)
  • دفاع از منافع جهانی (Defence of Global interest)
  • حفاظت از منافع ملی در منطقة انحصاری اقتصادی EEZ (Protecting of national interest in EEZ)
  • شکل‌دهی محیط استراتژیکی ((Shaping the strategic Environment

لذا ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ارﺗﺶ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﯽ اﯾﺮان، به منظور ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﭼﺎﻟﺶ­ﻫﺎی ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻗﺮن ﺑﯿﺴﺖ و ﯾﮑﻢ در ﺷﻤﺎل اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﻨﺪ، درﯾﺎی ﻋﻤﺎن، ﻣﻨﻄﻘﻪ اﻧﺤﺼﺎری اﻗﺘﺼﺎدی اﯾﺮان در ﺷﻤﺎل ﻏﺮﺑﯽ اﻗﯿﺎﻧﻮس ﻫﻨﺪ و به طور کلی برای دﻓﺎع از ﻣﻨﺎﻓﻊ ﻣﻠﯽ ﮐﺸﻮر در حوزه مسئولیت بایستی الزامات و ویژگی­‌های یک نیروی دریایی کامل را در خود بوجود آورد. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﯿﺮوی درﯾﺎﯾﯽ راﻫﺒﺮدی ارتش جهوری اسلامی ایران ﺑﺎیستی با برقراری تعاملات همه جانبه در ابعاد آموزشی و عملیاتی، ﻫﻤﮑﺎری و اﺟﺮای ﻋﻤﻠﯿﺎت­ﻫﺎی متنوع درﯾﺎﯾﯽ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﮐﺸﻮرﻫﺎ در زﻣﯿﻨﻪ ﺑﺮ ﻗﺮاری اﻣﻨﯿﺖ درﯾﺎﯾﯽ را همواره در دستور کار خود داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. برای نیل به مشخصه های یک نیروی دریایی کامل با قابلیت عملکرد در ابعاد جهانی توجه به مؤلفه­‌های ذیل از اهمیت بسزائی برخوردار است:

۱) پرسنل رزمی کارآزموده و کیفی نیروی دریایی (ملوانان، کارکنان)

۲) تغییرات و پیشرفت­‌های فناوری (آزمایش، آموزش و انواع رزمایش ها)

مسئله مهمی را که هرگز نباید آن‌را فراموش نماییم، آن است که نیروی انسانی با ارزش‌ترین و اساسی‌ترین عنصر ایجاد یک نیروی دریایی راهبردی در قرن بیست‌ویکم می‌باشد. از این‌رو نیروی دریایی باید به‌گونه‌ای اقدام نماید که در قرن بیست‌ویکم، زمان چالش‌های بین‌المللی، عصر انفجار تکنولوژی، اطلاعات، بتوانیم با جذب بهترین جوانان این کشور، فرماندهان صحنه‌های پیچیده جنگ‌های دریایی قرن بیست‌ویکم را آماده نماییم.


[1] - Brown Water

[2] - Green Water

[3] - Blue Water

[4] -Rank1: Major Global Force projection Navy (complete)

[5] - Rank2: Major Global Force projection Navy (Partial)

[6] - Rank3: Medium Global Force projection Navy

[7] - Rank4: Medium Regional Force projection Navy

[8] - Rank5: Adjacent Force Projection Navies

[9] - Rank6: Off Shore Territorial defense Navies

[10] - Rank7: In Shore Territorial defense Navies

[11] - Rank8: Constabulary Navies

[12] - Rank9: Token Navies

112838
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.