معامله شرکت بوئینگ با ایران؛

ادعای ایجاد شغل در بهترین حالت مبهم است

تصویر ادعای ایجاد شغل در بهترین حالت مبهم است
شرکت بوئینگ اقدام خود جهت فروش ۸۰ فروند هواپیمای ۷۳۷ و ۷۷۷ به ایران ایر را این‌گونه توجیه کرد که این فروش منجر به ایجاد هزاران شغل در آمریکا به صورت مستقیم در تولید و انتقال خانواده هواپیما‌های ۳۰۰-۷۷۷ دخیل هستند شده و تقریباً ۱۰۰ هزار شغل نیز در صنعت هوایی در خلال این دوره به وجود خواهند آمد.

مرکز بررسی‌های استراتژیک با هدف توجه دادن کارشناسان و تحلیل‌گران کشور، و هم‌چنین جهت اطلاع‌یابی مدیرانی که در معرض مسائل و تصمیم‌گیری‌های راهبردی هستند، نسبت به ترجمه و بنا به مورد انتشار محدود یا عمومی مجموعه‌ای از متون راهبردی اقدام می‌کند. مندرجات این گزارش‌ها الزاماً بیانگر دیدگاه‌های مرکز بررسی‌‌های استراتژیک نیستند. امید است این اقدام به تعمیق تفکر راهبردی کمک نماید. مرکز بررسی‌های استراتژیک از هرگونه نقد و نظر و هم‌چنین دریافت نظرات مخاطبان این مجموعه درباره مندرجات گزارش‌ها استقبال می‌کند. ترجمه حاضر به بررسی معامله شرکت بویینگ با ایران می‌پردازد.

***

در دسامبر ۲۰۱۶، بوئینگ توافقی با ایران برای فروش ۸۰ هواپیما به ایران ایر، شامل ۵۰ فروند ۷۳۷ MAX 8s ،۱۵ فروند 777-300ERs و ۱۵ فروند 777-9sبا مبلغی به ارزش ۱۶/۶ میلیارد دلار را اعلام کرد. در آوریل ۲۰۱۷، این شرکت خبر توافقی جداگانه برای فروش ۳۰ هواپیمای ۷۳۷ MAX با حق خرید ۳۰ فروند مازاد از این نوع هواپیما به شرکت هواپیمایی آسمان را اعلام نمود.

شرکت بوئینگ این اقدام خود جهت فروش ۸۰ فروند هواپیمای ۷۳۷ و ۷۷۷ به ایران ایر را این‌گونه توجیه کرد که: این فروش منجر به ایجاد هزاران شغل در آمریکا به صورت مستقیم در تولید و انتقال خانواده هواپیما‌های ۳۰۰-۷۷۷ دخیل هستند شده و تقریباً ۱۰۰ هزار شغل نیز در صنعت هوایی در خلال این دوره به وجود خواهند آمد[3]. داده‌های زیر نشان می‌دهند که این استدلال در بهترین حالت مبهم است.

بوئینگ توجیهی مشابه برای فروش ۳۰ فروند هواپیمای 737MAX به هواپیمایی آسمان ارائه کرده است. در روزنامه‌ای که در ۴ آوریل ۲۰۱۷ منتشر شد، این شرکت اعلام کرد که «براساس آمار وزارت بازرگانی آمریکا، فروش یا تعلیق فروش یک فروند هواپیما در آمریکا با ۱۸ هزار شغل در آمریکا مرتبط است»[4].

بوئینگ و آسمان دو نوع مجوز نیاز دارند. مجوز اول مربوط به ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺟﺎﻣﻊ اﻗﺪام ﻣﺸﺘﺮک (برجام) [7] -توافق هسته‌ای ایران- جهت تأمین مجوز با مقررات خاص برای تنظیم نظام و سیاست کلی است که به صنعت حمل و نقل هوایی ایران می‌پردازد. طبق شرایط برجام فروش تجاری هواپیمایی مجاز است، اما مجوزهای ارائه شده در ایران مشروط به استفاده اکید این هواپیما برای اهداف غیر نظامی بوده و اگر هواپیما مجدداً به فروش برسد یا به افرادی که در فهرست ویژه (لیست سیاه) قرار دارند منتقل شود، ایالات متحده به تعهدات خود عمل نخواهد کرد. این هواپیما از حمل اقلام و محموله‌های ممنوع نیز منع شده است. دوم، شرکت بوئینگ و آسمان طی گزارشاتی مجوزهای خاصی برای برخی هواپیماها، قطعات و خدمات مربوطه دریافت نموده‌اند و اگر شرایط مجوز نقض شود در هر زمانی امکان اصلاح یا لغو این مجوزها توسط وزارت خزانه داری ایالات متحده وجود دارد[8].

داده‌های استخدامی بوئینگ حاکی از کاسته شدن تعداد کل مشاغل از سال 2013 بر اساس گزارش هیئت مدیره است

داده‌های استخدامی بوئینگ نشان می‌دهند که این شرکت به طور مداوم مشاغل خود را کاهش داده است. این امر به دلیل بهسازی‌های رباتیک و اتوماسیون رخ داده است[9]. از ژانویه ۲۰۱۳ تا ژانویه ۲۰۱۷، بوئینگ نیروی کار خود را به میزان ۲۵ هزار و ۶۴۳ شغل در سراسر شرکت (از ۱۷۳ هزار و ۷۸۱ به ۱۳۸ هزار و ۱۴۸) تقلیل داده است. در طول این دوره، ۱۵ هزار و ۷۴ شغل حذف شده از تأسیسات ایالت واشنگتن بوده است که بوئینگ، هواپیماهای ۷۳۷ و ۷۷۷ و MAX737 که در زمره هواپیماهای فروخته شده به شرکت هواپیمایی ایران ایر و هواپیماهای فروخته شده به خطوط هوایی آسمان هستند را در آن تولید می‌نماید[10].

از زمان اعلام توافقنامه ایران ایر در دسامبر ۲۰۱۶ تا ماه مه ۲۰۱۷، بوئینگ ۵ هزار و ۷۶۱ کارمند دیگر را در این شرکت تقلیل داده است که ۳ هزار و ۱۹۶ نفر از این تعداد مربوط به ایالت واشنگتن بوده است.

استخدام طبق موقعیت مکانی

۳۱ ژانویه ۲۰۱۳

استخدام طبق موقعیت مکانی

۲۶ ژانویه ۲۰۱۷

تغییرات استخدام

آلاباما

2،561

آلاباما

2،767

206+

آریزونا

4،982

آریزونا

3،687

1،295-

کالیفرنیا

19،460

کالیفرنیا

13،878

5،582-

میزوری

14،816

میزوری

14،064

752-

کارولینای جنوبی

ناموجود

کارولینای جنوبی

7،565

7،565+

پنسیلوانیا

6،207

پنسیلوانیا

4،661

1،546-

تگزاس

5،486

تگزاس

3،779

1،707-

واشنگتن

86،397

واشنگتن

71،323

15،074-

کانزاس

1،347

اوکلاهما

2،496

1،149+

سایر مکان‌ها

32،525

سایر مکان‌ها

23،918

8،607-

مجموع شرکت‌ها

173،781

مجموع شرکت‌ها

148،138

25،643-

با وجود اعلام قرارداد هواپیمایی آسمان در ماه آوریل ۲۰۱۷ تا ماه مه ۲۰۱۷، بوئینگ ۲۰۰ کارمند دیگر را کاهش داده و مضاف بر آن ۴۰۰ شغل را در ایالت واشنگتن که هواپیماها در آن جا تولید شده و به شرکت آسمان فروخته می‌شوند، کاهش داده است[11]

به گفته بوئینگ، تولید فعلی این شرکت در تأسیسات شهر رنتون که تولید‌کننده MAX737 است، امسال به ۴۷ هواپیما در هر ماه خواهد رسید[12]. این بدان معنی است که معامله ایران ایر شامل ۵۰ فروند هواپیمای MAX737، هزینه‌های کاری تأسیسات را تنها به میزان یک ماه فراهم خواهد نمود که با توجه به تراکم قابل توجه کار، تقریباً تاثیرگذاری کمی بر نیروی کار بوئینگ خواهد داشت.

گزارش شده است که تولید کنونی هواپیمای ۷۷۷ بوئینگ در تأسیسات اوکرت در هر ماه ۷ فروند هواپیما است. طی اعلام بوئینگ، در ماه اوت سال ۲۰۱۷ تولید این شرکت به ۵ هواپیما در ماه کاهش خواهد یافت[13]. در صورت تحقق یافتن معامله با ایران، بوئینگ ظرف مدت ۶ ماه در سطح تولید جدید قادر به تولید ۱۵ فروند هواپیمای 777-300ERs و ۱۵فروند 777-9s خواهد بود.

بوئینگ کارگران آمریکایی را با خطوط تولید اتوماتیک و کارگران غیرآمریکایی جایگزین کرده است

از سال ۲۰۱۳ در حالی که میزان اشتغال در ایالات متحده در سراسر بوئینگ، از جمله در واحدهای دولتی واشنگتن، کاهش یافته است، میزان تولید این شرکت به طور پیوسته افزایش پیدا کرده است. طی تلاشی جهت فراهم آوردن ۴ هزار و ۵۰۶ سفارش ناتمام برای هواپیمای ۷۳۷ و انواع آن[14]، شرکت بوئینگ میزان تولید ماهانه هواپیمای ۷۳۷ در تأسیسات واشنگتن را از ۳۵ فروند هواپیما در سال ۲۰۱۲ به ۳۸ فروند هواپیما در سال ۲۰۱۳ افزایش داد[15]، و سپس در سال ۲۰۱۴ به ۴۲ فروند در ماه رساند[16].

بوئینگ اعلام کرد که قصد دارد میزان تولید ماهانه خود را در سال‌ ۲۰۱۷ به ۴۷ فروند هواپیما[17]، در سال ۲۰۱۸ به ۵۲ هواپیما و در سال ۲۰۱۹ به ۵۷ هواپیما افزایش دهد[18]. به طور عمده، بوئینگ به دلیل برخورداری از خطوط تولید اتوماتیک، جهت تکمیل سفارشات در ایالات متحده قادر به افزایش میزان تولید و کاهش شغل در تأسیسات واشنگتن است. در همان زمان، بوئینگ از ساخت تأسیسات جدید ساخت ۷۳۷ در چین خبر داد تا سرعت بیشتری به تحویل هواپیما در بازار چین[19] دهد که به احتمال زیاد منجر به ایجاد مشاغل جدید در ایالات متحده نخواهد شد.

افزایش درآمد بوئینگ در مقابل کاهش میزان شغل

در خلال سال‌های ۲۰۱۲ و ۲۰۱۶، کل درآمد بوئینگ افزایش یافت در حالی که این شرکت میزان مشاغل خود را کاهش داد. در این دوره درآمد بوئینگ ۱۲.۸۷۳ میلیارد دلار افزایش یافت[20]، و از ۸۱.۶۹۸ میلیارد دلار به ۹۴.۵۷۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ رسید[21]. چنین افزایش درآمدی در حالی رخ داد که طی همان بازه زمانی ۱۲ هزار و ۲۲۳ شغل نیز کاهش یافت[22].

در سال ۲۰۱۷ هم شاهد تداوم این روند بودیم چرا که شرکت بوئینگ ۵ هزار و ۷۶۱ شغل دیگر را نیز کاهش داد. این کاهش در حالی صورت گرفت که بوئینگ اعلام کرد که ارزش معامله ایران ایر به میزان ۱۶/۶ میلیارد دلار و قرارداد هواپیمایی آسمان به میزان ۳ میلیارد دلار خواهد بود[23]. به عنوان بخشی از قرارداد ایران ایر هیچ شغل جدیدی اعلام نگردید.

منافع بوئینگ از فعالیت‌های زیان بخش ایران

لغو تحریم‌های هسته‌ای به عنوان بخشی از توافق با ایران نباید به نفع ایران ایر باشد. با این حال، به عنوان بخشی از برجام، ایران ایر از لیست تعیین شده وزارت خزانه‌داری حذف گردید، هرچند که احتمالاً هیچ ارتباطی با برنامه هسته‌ای ایران نداشت. وزارت خزانه‌داری نیز اعلام نکرده است که فعالیت زیان بار ایران ایر متوقف شده است. تا زمانی که ایران ایر و سایر خطوط هوایی ایرانی که ایران ایر می‌تواند هواپیماهای خود را از آن‌ها اجاره کند، این فعالیت را متوقف ‌کنند، نباید به معاملات ایران ایر و خطوط هوایی آسمان اجازه داده شود تا بدون چالش پیش بروند.

راه پیش رو

کنگره نگرانی عمیق خود نسبت به فروش بوئینگ به خطوط هوایی ایران را ابراز کرده است. نظر به لغو مجوز هر هواپیمایی که از هواپیماهای تجاری برای فعالیت‌های غیر تجاری استفاده می‌کند، حداقل پنج جزء قانونی حاکی از نیاز به کمک دولت ایالات متحده برای ارزیابی فعالیت‌های شرکت‌های هواپیمایی ایرانی در سوریه هستند. این لوایح عبارتند از: اس. 420 -قانون آسمان‌های عاری از خطر ایران در سال 2017، اس. 722 -قانون مقابله با فعالیت‌های بی‌ثبات کننده ایران در سال 2017، اج آر 566 -قانون آسمان‌های عاری از خطر، اچ آر 808 -قانون تحریم‌های غیرهسته‌ای ایران 2017، اس 227 -مصوبه تحریم‌های غیرهسته‌ای ایران در سال 2017.

اگر دولت ایالات متحده متوجه فعالیت خطرناک ایران‌ایر شود، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده باید فعالیت‌های ایران ایر را بررسی مجدد نموده و سپس مجوزهای شرکت بوئینگ برای معاملات هواپیمایی ایران و هواپیمایی آسمان را پیش از اینکه اولین هواپیما مجوز ترانسفر بگیرد، لغو نماید.

[1]. United Nations, “War crimes committed by all parties in battle for Aleppo – UN-mandated inquiry on Syria,” March, 1, 2017. (http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=56265#.WVJ72ITyvIU)

[2]. Foundation for Defense of Democracies

[3]. Emanuele Ottolenghi, “Increasing the Effectiveness of Non-Nuclear Sanctions Against Iran,” Testimony before the House FinancialServices Monetary Policy and Trade, and Terrorism and Illicit Finance Subcommittees, April 4, 2017. (http://www.defenddemocracy.org/content/uploads/documents/4317_EO_Testimony.pdf)

[4]. Emanuele Ottolenghi, “Increasing the Effectiveness of Non-Nuclear Sanctions Against Iran,” Testimony before the House Financial Services Monetary Policy and Trade, and Terrorism and Illicit Finance Subcommittees, April 4, 2017. (http://www.defenddemocracy.org/ content/uploads/documents/4317_EO_Testimony.pdf)

[5]. Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps

[6]. Boeing, Press Release, “Boeing, Iran Air Announce Agreement for 80 Airplanes,” December 11, 2016. (http://boeing.mediaroom. com/2016-12-11-Boeing-Iran-Air-Announce-Agreement-for-80-Airplanes)

[7]. Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA)

[8] . Joint Comprehensive Plan of Action, Vienna, July 14, 2015.

(https://apps.washingtonpost.com/g/documents/world/full-text-of-theiran-

nuclear-deal/1651/)

[9] .Alwyn Scott, “As Boeing booms, robots rise and job growth lags,” Reuters, November 16, 2015. (http://www.reuters.com/article/usboeing- production-robots-insight-idUSKCN0T50E420151116)

[10]. Boeing, Press Release, “Boeing Announces Agreement with Iran Aseman Airlines for 30 737 MAXs,” April 4, 2017. (http://boeing. mediaroom.com/2017-03-17-Boeing-Announces-Agreement-with-Iran-Aseman-Airlines-for-30-737-MAXs)

[11]. “Employment Data,” Boeing, accessed June 27, 2017. (http://www.boeing.com/company/general-info/#/employment-data)

[12]. “Commercial Airplanes Fact Sheet,” Boeing, March 31, 2017. (http://investors.boeing.com/investors/fact-sheets/default.aspx)

[13]. Ibid

[14]. Ibid

[15]. “Boeing ramps up 737 production to 38 a month,” The Wichita Eagle, January 30, 2013.

(http://www.kansas.com/news/business/aviation/article1107520.html)

[16]. Boeing, Press Release, “Boeing to Boost 737 Production Rate to 42 Airplanes per Month in 2014,” June 15, 2011. (http://boeing.mediaroom.com/2011-06-15-Boeing-to-Boost-737-Production-Rate-to-42-Airplanes-per-Month-in-2014)

[17] . “Renton Production Facility,” Boeing Company, accessed June 27, 2017.

(http://www.boeing.com/company/about-bca/rentonproduction-facility.page)

[18]. Jack Stewart, “How Boeing Builds a 737 in just 9 Days,” Wired, September 27, 2016.

(https://www.wired.com/2016/09/boeing-builds-737-just-nine-days/)

[19]. “Boeing to set up first overseas factory in China,” Economic Times (India), March 13, 2017. (http://economictimes.indiatimes.com/news/international/business/boeing-to-set-up-first-overseas-factory-in-china/articleshow/57616845.cms)

[20]. “The Boeing Company: 2012 Annual Report,” Boeing, 2013.

(http://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReportArchive/b/NYSE_BA_2012.pdf)

[21]. “The Boeing Company 2016 Annual Report,” Boeing, 2017.

(http://www.annualreports.com/HostedData/AnnualReports/PDF/NYSE_BA_2016.pdf)

[22] . “Employment Data,” Boeing, accessed June 27, 2017.

(http://www.boeing.com/company/general-info/#/employment-data)

[23]. Boeing, Press Release, “Boeing Announces Agreement with Iran Aseman Airlines for 30 737 MAXs,” April 4, 2017. (http://boeing. mediaroom.com/2017-03-17-Boeing-Announces-Agreement-with-Iran-Aseman-Airlines-for-30-737-MAXs)

[24]. U.S. Department of the Treasury, Press Release, “Fact Sheet: Treasury Sanctions Major Iranian Commercial Entities,” June 23, 2011.(https://www.treasury.gov/press-center/press-releases/Pages/tg1217.aspx)

112912
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.