مرکز مطالعات امنیتی منتشر کرد:

انعطاف آگاهانه سازمان همکاری شانگهای و همکاری در حوزۀ اوراسیا

تصویر انعطاف آگاهانه سازمان همکاری شانگهای و همکاری در حوزۀ اوراسیا
سازمان همکاری شانگهای یک گروه چندجانبه است که در ابتدا شامل کشورهای چین، قزاقستان، قرقیزستان، روسیه، تاجیکستان، و ازبکستان بود. این سازمان در سال ۲۰۰۱ تأسیس شد و در سال ۲۰۱۷ نیز با پیوستن هند و پاکستان به آن گسترش یافت. این سازمان از زمان تأسیس خود بر امنیت منطقه‌ای غیرسنتی با اولویت مبارزه با تروریسم متمرکز بوده است. مبارزه با سه معضل تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی به ویژگی متمایزکنندۀ این سازمان تبدیل شده است. اما دستورکار این سازمان در طول حیات آن گسترش یافته است. امروزه مسایلی مانند اقتصاد و فرهنگ نیز در حیطۀ فعالیت‌های این سازمان قرار گرفته‌اند.

به موازات توجه فزایندۀ روسیه و چین به منطقۀ آسیای میانه، سازمان همکاری شانگهای (Shanghai Cooperation Organisation) نیز باید مورد توجه بیشتری قرار گیرد. این دو قدرت مسلط منطقهای از این سازمان به مثابه بستری در جهت ایجاد توازن و هماهنگسازی منافع خود در منطقۀ آسیای میانه بهره گرفتهاند. سازمان همکاری شانگهای مهمترین ابزار سیاستی چین به عنوان پایهگذار اصلی این سازمان جهت تأمین امنیت منطقهای در مرزهای غربی این کشور به شمار میرود. این سازمان برای روسیه نیز که در کنار چین رهبری آن را بر عهده دارد، یک بستر تثبیتشده برای همکاری با چین در حوزۀ مسایل آسیای میانه است که میتواند در جهت پیشبرد برنامههای این کشور جهت تقویت همکاری در حوزۀ اوراسیا نیز کمک کند. همچنین این سازمان برای کشورهای آسیای میانۀ عضو خود نیز دارای اهمیت راهبردی و سیاسی است: کشورهایی که فاقد بسترهای همکاری فراگیر و جایگزین هستند.

سازمان همکاری شانگهای از یک همکاری مقطعی برای مواجهه با نگرانیهای امنیتی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به یک سازمان متشکل، تکامل یافته است. از آن زمان به بعد، کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای اقدام به ایجاد سازوکارها و فرایندهایی برای حل مسایل و نیز تدوین رویکردی گستردهتر در حوزۀ حکمرانی منطقهای کردهاند. شکل و محتوای SCO تا حد زیادی بر مبنای اصول و اولویتهای سیاست خارجی چین تعریف شده است.

اما امروزه این سازمان بر سر یک دوراهی قرار گرفته است. ظهور چین به مثابه یک قدرت بزرگ اقتصادی، موازنۀ قوا را در آسیای میانه و نیز در درون SCO تغییر داده است. روسیه نیز نگران از سلطۀ فزایندۀ چین، حداکثر تلاش خود را برای حفظ توازن قوا در برابر این کشور به کار میبندد. روسیه مانع از تلاشهای چین جهت تعمیق پیوستگی اقتصادی میان اعضای SCO شده و به منظور تضعیف موقعیت مسلط چین در SCO از ورود هند به این سازمان حمایت کرده است. در نتیجۀ این عدم توازن، SCO ممکن است همچنان به عنوان یک بازیگر حایز اهمیت جهت همکاری در حوزۀ اوراسیا باقی بماند یا آنکه به سطح یک سازمان نمادین تنزل یابد. مصاحبههایی که در چارچوب مطالعۀ حاضر صورت گرفتهاند نشان میدهند که این مسئله به میزان زیادی به نقشی بستگی خواهد داشت که رهبران این سازمان یعنی چین و روسیه در راهبردهای سیاست خارجی خود به آن محول می‌کنند. در واقع، نقش و اهمیت این سازمان در گذشته مرهون تعهدات این دو کشور بوده است.

برای دریافت و مطالعه گزارش «انعطاف آگاهانه سازمان همکاری شانگهای و همکاری در حوزۀ اوراسیا» نوشته لیندا مادوز که توسط مرکز مطالعات امنیتی در سال ۲۰۱۸ منتشر شده‌است از لینک دانلود زیر استفاده کنید.

113032
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.