معرفی کتاب:

نگاهی به ژئوپلیتیک و دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

کتاب «نگاهی به ژئوپلیتیک و دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران» سال ۱۳۹۲ توسط نبی‌الله رشنو و همایون حمیدی‌فراهانی در ۲۲۶ صفحه تألیف و توسط مرکز ملی مطالعات جهانی‌شدن در پنج فصل مباحث نظری، کلیات ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایران، ژئوپلیتیک و روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران، اقتصاد سیاسی ایران در عرصه بین‌الملل، توسعه‌گرایی در نگرش‌های راهبردی ایران به چاپ رسیده است.
تصویر نگاهی به ژئوپلیتیک و دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

در پیشگفتار این کتاب آمده است:

با توجه به رشد روزافزون جمعیت و نیازهای گسترده جهان بشری و نیز لزوم تأکید ممالک بر تأمین امنیت غذایی شهروندان، اکنون تغییر و تحولات اساسی در نگرش‌ها و تعاملات جهانی حاکی از آن است که دیگر نمی‌توان عرصه‌های قدرت‌نمایی و حوزه‌های نفوذ در مناطق و نواحی گوناگون را صرفاً بر پایه تصرف یا اشغال سایر سرزمین‌ها بررسی یا محاسبه کرد. رویکردهای نوین در تعاملات بین‌المللی بیانگر نقش‌آفرینی ویژه ابزارهای قدرت نرم و به‌خصوص میزان تسلط بر گلوگاه‌های اقتصادی و بازارهای عرضه و تأمین نیازهای عمومی در تعیین حوزه‌های نفوذ و سطوح قدرت بین‌المللی است. این نگرش در محاسبات و تحلیل‌های نوین ژئوپلیتیکی نیز از اولویت و جایگاه خاصی برخوردار است، چراکه رابطه سیاست و فضا یک رابطه دوجانبه و پویاست، به‌گونه‌ای که پیگیری هر سیاستی تظاهرات فضایی خاص خود را و هر فضایی نیز سیاست‌های خاص خود نیاز دارد. در چنین اوضاعی، کشور ایران با واقع‌شدن در یکی از حساس‌ترین موقعیت‌های ژئوپلیتیکی جهان و بهره‌مندی آن از کارکردهای گوناگون مناطق ژئوپلیتیکی فعال پیرامونی، به یکی از پرجاذبه‌ترین کانون‌های دیپلماسی منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. ین موقعیت نه‌تنها باعث تأثیرگذاری ایران در فرآیندهای جهانی و منطقه‌ای می‌شود، بلکه با ایجاد آثاری عمیق بر مجموعه تعاملات سیاسی، اقتصادی و امنیتی کشور، کارکردهای گوناگون مناطق پیرامونی آن می‌تواند مسائل داخلی ایران را نیز تحت تأثیر خود بگیرد. موقعیت ایران در نظام جهانی و منطقه‌ای و کنش و روابط متقابل آن با قطب‌های قدرت جهانی و مناطق ژئوپلیتیکی، دائماً مشکلات جدیدی را می‌آفریند که مجموعاً زمینه بسیار مناسبی برای مطالعه عوامل پویا و متحول سیاسی با تأکید بر واقعیت‌های اقتصادی و جغرافیایی و بررسی تأثیرات متقابل آن‌ها فراهم می‌آورد. افزون بر این فضای کلی حاکم بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران به لحاظ ساختارهای جغرافیایی، سیاسی، اقتصادی و نیز گرایش‌های اعتقادی و آرمانی، به‌گونه‌ای است که جایگاه بین‌المللی و به ویژه منطقه‌ای این کشور را در نگرش‌های استراتژیک قدرت‌ها، از اوضاع ژئوپلیتیکی منحصربه‌فردی برخوردار کرده است. از آنجا که این اثرگذاری مؤلفه‌های قدرت ملی در سیاست خارجی مستلزم هماهنگی میان جنبه‌های نرم‌افزاری با دیپلماسی و روابط بین‌المللی است، بی‌توجه عملی به این مهم در ادوار تحولات بین‌المللی سبب شده تا این کشور همواره ضمن فقدان جایگاه متناسب در صف‌بندی‌های نظام بین‌الملل، با رشد روزافزون هزینه‌ها در ابعاد داخلی و خارجی مواجه شود، درک طبیعی و فضایی روابط متقابل مفهومی و کارکردی پدیده‌های مؤثر در این جایگاه با تحلیلی ژئوپلیتیکی از محورهای استراتژی جهانی بر بستر مؤلفه‌های سیاسی، اقتصادی و جغرافیایی کشور ایران، زمینه مناسبی را برای تحلیل و بررسی تأثیرهای متقابل مؤلفه‌های ژئوپلیتیکی در استراتژی اقتصاد سیاسی و روابط اقتصادی این کشور فراهم کرده است، تا فرآیندی علمی در این کتاب کندوکاو شود.

کتاب «نگاهی به ژئوپلیتیک و دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران» با تحلیل و بررسی تأثیرهای متقابل میان عوامل ژئوپلیتیکی و مؤلفه‌های تأثیرگذار اقتصاد سیاسی و روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در حوزه‌ها و عرصه‌های گوناگون تعاملات بین‌المللی این کشور، پنج فصل و با عنوان‌ها و موضوعاتی پیوسته تألیف و تنظیم شده است. فصل اول این کتاب با عنوان «مباحث نظری» در دو سطح ژئوپلیتیکی و اقتصادی به تبیین و تشریح مؤلفه‌های بنیادین و عمدتاً پایدار در نگرش‌ها و دیدگاه‌های مطالعاتی و علمی و تأکید بر تحلیل‌ها و بررسی‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی پرداخته است. فصل دوم با عنوان «کلیات ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایران» در دو سطح و با عنوان ویژگی‌های ژئوپلیتیکی ایران و نیز کلیات اقتصادی ایران، به تشریح و تحلیل ویژگی‌ها و خصوصیات ژئوپلیتیکی و اقتصادی ایران اختصاص یافته است. در فصل سوم روی «ژئوپلیتیک و روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران» مطالعه و بررسی ویژگی‌ها و ظرفیت‌های کنون ژئوپلیتیک ایران تأکید شده است. فصل چهارم به «روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران» پرداخته است که در آن اوضاع کلی حاکم بر وضعیت کنونی و نیز تدابیر و راهبردهای جاری در تعاملات اقتصادی و اقتصاد خارجی کشور بررسی شده است. در فصل پنجم «توسعه‌گرایی در نگرش‌های راهبردی ایران» روی تحلیل و بررسی نگرش‌های راهبردی در ارتباط با ظرفیت‌های ویژه جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی کشور از جهت دستیابی به توفیقات مطلوب در تعاملات اقتصادی و سیاست خارجی جمهوری اسلامی تأکید شده است.

در این کتاب سعی بر آن است که با شناخت دقیق و عمیق بسترهای مساعد و نامساعد ملی و بین‌المللی در ابعاد متعدد استراتژیک و به‌خصوص با تأکید بر عوامل و پدیده‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی، زمینه‌ها و رویکردهای تحقق فرصت‌ها و مقابله با چالش‌های گوناگون برای حضور مؤثرتر جمهوری اسلامی ایران در تحولات نظام بین‌الملل با کمترین هزینه و بیشترین منافع تبیین شوند.

در اوضاع کنونی تحقق مطلوب این مهم؛ نیازمند آگاهی و اشراف مسئولان اعم از تصمیم‌گیرندگان و تصمیم گیران کشور بر یافته‌ها و تحلیل‌های علمی دانش ژئوپلیتیک است. مسأله اساسی و مورد تأکید در این کتاب، لزوم به‌کارگیری عملی دیپلماسی اقتصادی با تکیه بر مبانی ژئوپلیتیکی است که برای رسیدن به این مهم تلاش شده است، تا ضمن استفاده از مستندات برنامه چهارم و پنجم و نیز منابع مطالعاتی سازمان توسعه و تجارت ایران، بازنمایی لازم در مطالب و بررسی‌های مربوط صورت گیرد. لیکن هرگونه بازبینی و اقدام تکمیلی در مباحث و مطالب این کتاب نیازمند اظهارنظر صمیمانه صاحبنظران و علاقه‌مندان به این موضوع است تا در تجدید چاپ آن، به کار گرفته شود.

برای دریافت و مطالعه این کتاب از لینک دانلود زیر استفاده کنید.

113100
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.