نارکوتروریسم؛ تهدیدی مشترک علیه امنیت

تصویر نارکوتروریسم؛ تهدیدی مشترک علیه امنیت
اصطلاح «نارکوتروریسم» یا «تروریسم مخدری» برای اولین بار در اواخر دهه 1980 مطرح شد. رئیس‌جمهوری سابق پرو «بلونده» برای اولین بار این مفهوم را در 1983 برای توصیف حملاتی که علیه پلیس مبارزه با موادمخدر در این کشور صورت گرفته‌بود، بکار‌گرفت. گزارش حاضر به موضوع نارکوتروریسم در کشورهای جنوب غرب آسیا می‌پردازد.

با تغییر چهره جامعه‌جهانی توسط جهانی‌شدن، ماهیت سازمان‌های تروریستی نیز تغییر کرده است. امروزه مشکله تروریسم دیگر تنها در شکل سُنتی و دولت‌پایه آن تعریف نمی‌شود، بلکه با تنوع و افزایش نوع کنشگران، تروریسم نیز جنبه غیردولتی و فراملی به خود گرفته است. ضعف دولت مرکزی، خلأ قدرت، وجود هرگونه مناقشه، افزایش ارتباطات تکنولوژیکی، فساد دولتی و ضعف اقتصادی برخی از دلایلی هستند که موجب توسعه حوزه کنشگری تروریست‌های جدید و در پی آن کاهش امنیت جهانی، می‌شود.

پیوند میان گروه­‌های تروریستی و انواع فعالیت‌های مجرمانه، منجر به تغییر ماهیت سازمان­‌های تروریستی و در نتیجه شکل‌گیری فرم جدیدی از تروریسم، شده است. تروریسم مخدری یکی از آنهاست. پدیده تروریسم موادمخدر به‌مثابه شکل متفاوتی از تهدید علیه امنیت‌انسانی و ملی کشورها، تا به حال در دو شق جداگانه از تهدید یعنی مبارزه با تروریسم و مبارزه با موادمخدر، تعریف می‌شده است. اما حال با درهم‌­تنیدگی این دو تهدید، ماهیت جدیدی شکل گرفته که مبارزه با آن راهکارهای مختص به خود را طلب می‌کند.

طبق گزارش «همگرایی مالی جهانی»، درآمد جهانی موادمخدر در سال ۲۰۱۴ بین ۴۲۶ – ۶۵۲ میلیارد دلار بوده است. این مبلغ معادل یک سوم درآمدهای ناشی جرایم سازمان یافته دیگری همچون سلاح، انسان، اعضای بدن، نفت، عتیقه‌جات است. در میان موادمخدر و محرک، به ترتیب حشیش، کوکایین، اوپیوییدها و محرک‌های اوپیویید­پایه[1]بیشترین سهم از این درآمدها را به خود اختصاص داده­‌اند. سازمان­‌های تجارت موادمخدر (کارتل‌های مخدری)، گروه‌های جرایم سازمان‌یافته، گروه‌های چریکی و سازمان‌های تروریستی همگی به قاچاق موادمخدر مشغولند(May, 2017).

پیوند میان تجارت موادمخدر و سازمان‌های تروریستی از دهه‌های گذشته بخصوص در منطقه امریکای‌لاتین وجود داشته است، اما توجه به تهدیدات فرامنطقه‌ای آن، پس از حوادث ۱۱ سپتامبر شکل جدیدی پیدا کرده‌است. براساس گزارش سال ۲۰۱۷ دفتر مبارزه با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد(UNODC)، تامین مالی خشونت‌های مسلحانه همواره به نحوی به تجارت غیرقانونی موادمخدر متصل بوده است. بنابر تخمین این سازمان، تقریباً نیمی از درآمد طالبان در افغانستان ناشی از موادمخدر (بیشتر اوپیوییدها) است. فارک نیز در کلمبیا، دست‌کم در دو دهه اخیر، نیمی از درآمدهای خود را از تجارت کوکایین کسب نموده است. این گزارش معتقد است که گروه های مسلح در سوریه از قرص‌های آمفتامین(کپتگون) استفاده می‌کنند و نشانه‌هایی از تجارت کوکایین و ماریجوانا توسط سازمان‌های تروریستی در غرب افریقا نیز وجود دارد (UNODC, 2017: 34).

در منطقه خاورمیانه نیز پس از ظهور کنشگر فراملی و غیردولتی داعش، توجه به نارکوتروریسم بار دیگر مورد­توجه دولت‌ها و نهادهای مبارزه با تروریسم قرار گرفته است. سازمان هیبریدی[2] داعش به‌مثابه ثروتمندترین سازمان ایدئولوژیک خشونت­ورز معاصر، به‌منظور تأمین درآمدها و توسعه مرزهای خودخوانده خویش، از هیچ‌گونه فعالیت و تجارت مجرمانه رویگردان نیست. تجارت غیرقانونی موادمخدر در کنار قاچاق اسلحه و انسان، یکی از سه تجارت غیرقانونی پردرآمد است که داعش فعالانه به آن مبادرت می‌ورزد.

به‌دنبال گسترش فعالیت سازمان‌های هیبریدی منجمله گروه دولت اسلامی و عراق و شام، این پژوهش به‌دنبال پاسخ به پرسش‌هایی از این قرار است: تروریسم موادمخدر چگونه تهدیدی علیه امنیت منطقه‌ای محسوب می‌شود؟ چگونه سازمان هیبریدی داعش، تهدیدی مشترک علیه امنیت منطقه خاورمیانه به‌شمار می‌آید؟ راهکارهای احتمالی مبارزه با تروریسم مخدری سازمان هیبریدی داعش کدامند؟ چگونه تهدید مشترک منطقه‌ای تروریسم موادمخدر می‌تواند زمینه‌های همگرایی کشورهای منطقه خاورمیانه را ایجاد نماید؟

در راستای پاسخگویی به سوالات مطروحه، این پژوهش فرض را بر این دارد که تروریسم فراملی موادمخدر با به مخاطره‌ انداختن امنیت انسانی از قبیل افزایش آمارهای افراد مبتلا به اعتیاد، جرایم ناشی از موادمخدر، افزایش بیماری‌های مرتبط با موادمخدر اعم از هپاتیت و ایدز؛ امنیت سرزمینی همچون نفوذپذیری مرزها، اضمحلال حاکمیتی و امنیت ملی، تهدیدی علیه کشورها به شمار می‌آید.

همچنین این پژوهش معتقد است که سازمان هیبریدی داعش با انجام تجارت غیرقانونی موادمخدر، تهدید علیه امنیت انسانی از طریق افزایش تعداد مصرف‌کنندگان موادمخدر، افزایش میزان مرگ و میر ناشی از اعتیاد‌، افزایش ابتلا به بیماری‌های ممزوج با اعتیاد (ایدز، هپاتیت‌) و افزایش آمار جرم و جنایت مرتبط با موادمخدر و نیز تهدید علیه امنیت سرزمینی کشورها از طریق نفوذ در نهادهای حاکمیتی کشورها همچون پلیس، قوه قضاییه و همچنین احتمال شتاب هرگونه مناقشه موجود در منطقه منازعه خیز خاورمیانه خواهد بود.

لذا این پروژه تحقیقاتی شناسایی کانال‌های مالی و قطع درآمدهای ناشی از تجارت موادمخدر را به‌عنوان یکی از مهمترین راهکارهای مقابله با تجارت غیرقانونی موادمخدر این سازمان هیبریدی می­‌داند. علاوه بر این، نویسنده معتقد است که مبارزه با تهدید فراملی و فرامنطقهای همچون داعش، نیاز به همکاری نهادهای مختلف امنیتی، قضایی، مرزی، اطلاعاتی و پلیسی کشورهای مختلف دارد. با توجه به اینکه مخاطرات ناشی از نارکوترور داعش دامنگیر نیمی از کشورهای منطقه خاورمیانه است و احتمال سرریزی آن نیز به دیگر کشورها و حتی اروپای قاره‌ای به عنوان منطقه همجوار وجود دارد، لذا همگرایی منطقه‌ای به منظور مقابله با این تهدید فراملی، از طریق ایجاد نهادهای منطقه‌ای امنیتی، اطلاعاتی، پلیسی و مرزی میسر خواهد بود.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این گزارش از لینک دانلود زیر استفاده کنید.

[1] amphetamine-type stimulants (ATS)

[2] Hybrid Organization

113165
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.