نشست هفدهم از سلسله نشست‌های گفتگوهای راهبردی:

تاثیر فساد بر مشروعیت نظام

هفدهمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتگوهای راهبردی»، در تاریخ چهارده اردیبهشت ماه 1395، با سخنرانی آقای دکتر احمد توکلی، نماینده مجلس شورای اسلامی و با عنوان «تأثیر فساد بر مشروعیت نظام» در سالن نشست‌های مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری برگزار شد.
تصویر تاثیر فساد بر مشروعیت نظام

دکتر توکلی در این نشست سه عامل مشروعیت‌بخش به نظام را کارآمدی، قانون و اعتقادات مردم دانستند و در ضمن توضیح نسبت فساد با این سه عامل به برخی اقدامات خود برای مبارزه با فساد ساختاری در ایران اشاره کردند. در ادامه مهم‌ترین نکات این سخنرانی را مرور می‌کنیم:

1- این واقعیت که فساد سیاسی به اعتقادات مردم و جایگاه قانون و از طریق آن‌ها به مشروعیت نظام لطمه می‌زند امری واضح است. در این سخنرانی به گونه‌ای مبسوط‌تر تأثیر فساد بر عامل سوم مشروعیت یعنی کارآمدی (به ویژه بر سه امر کارایی اقتصادی، عدالت اجتماعی و آزادی سیاسی) بررسی خواهد شد.

2- یکی از مصادیق فساد سیاسی که به کاهش تولید می‌انجامد نقض شایسته‌سالاری و حاکمیت وابسته‌سالاری است. به عنوان نمونه: در یکی از پرونده‌های امیرمسعود آریا فرآیندی اداری که به صورت معمول در چهار سال انجام می‌شده است با حمایت یک نمایندۀ مجلس، تعدادی از وزرا، آقای خاوری و دفتر رئیس‌جمهور وقت در 21 روز انجام شده است.

3- مصداق دیگر فساد سیاسی تجارت نفوذ است؛ مثل پشتیبانی مالی از یک نامزد مجلس به منظور سوءاستفاده از جایگاه او در صورت انتخاب شدن. به عنوان نمونه: وزیر بازرگانی دولت قبل در نامه‌ای به رئیس بانک مرکزی (و رونوشت به آقای خاوری) از او می‌خواهد علاوه بر اعتبار مجاز یک شرکت، یک میلیارد دلار دیگر به حسابشان واریز گردد. البته وزیر اعلام کرد که این کار انجام نشده است ولی نامه‌نگاری‌ها انجام شده است.

4- همچنین فساد مهم‌ترین عامل فراری دادن سرمایه‌گذاری خارجی است. در یک تحقیق معتبر نشان داده شده است که اگر شاخص فساد زیاد و غیرقابل محاسبه باشد نرخ سرمایه‌گذاری به صورت متوسط 12.3 درصد و اگر شاخص فساد کم و قابل محاسبه باشد نرخ سرمایه‌گذاری 28.5 درصد است. در نظر داشته باشید متوسط سرمایه‌گذاری خارجی جلب شده به ایران در سال 2007 تا 2011 یعنی اواسط دورۀ آقای احمدی‌نژاد سالانه تنها 400 میلیارد دلار بوده است؛ رتبۀ 80 از 82 کشور در این مطالعۀ خاص. از نظر اندازه نیز فساد 3 هزارمیلیاردی ما اگر بر اساس GDP مقایسه کنیم از بزرگ‌ترین فسادی که در آمریکا کشف شده بزرگ‌تر است. بر اساس برآورد سازمان شفافیت بین‌المللی در سال 2007 فساد 34 میلیارد دلار برای ایران هزینه به همراه داشته است که 31 میلیاردش در اثر تأثیر منفی در بهره‌وری بود و 3 میلیاردش هم سرمایۀ خارجی را فراری داد.

5- فساد سیاسی به افزایش تجمل‌گرایی می‌انجامد. این امر نیز تبدیل کالاهای غیرضرور به کالاهای ضروری، افزایش واردات و کاهش تولید، افزایش شکاف طبقاتی، فقر مطلق و احساس فقر و در نتیجه مخدوش شدن عدالت را در پی دارد. همچنین فساد سیاسی مشارکت سیاسی را کاهش می‌دهد و در نتیجه نامزدها برای پیروزی متکی به ثروتمندان می‌شوند و در این وضعیت آزادی مختص ثروتمندان بود.

6- در حال حاضر فساد سیستماتیک بر وضعیت ما حاکم است؛ به این معنی که دستگاه‌های مسئول مبارزه با فساد خودشان به درجاتی آلوده هستند. دو راهکار موفق برای مبارزه با فساد سیستماتیک در جهان: یکی تشکیل ستاد مبارزه زیر نظر بالاترین مقام کشور با دست‌چین کردن قابل اعتمادترین افراد سیستم. دومی تشکیل سازمان‌های مردم‌نهادی که مردم به آن‌ها اطمینان بکنند و اطلاعاتشان در مورد فسادها را در اختیار بگذارند.

7- در راستای عملیاتی‌کردن راهکار نخست رهبری مسئولیت ستاد مبارزه با فساد را بر عهدۀ دستگاه‌ها گذاشتند و بحثش در کمیسیون مربوطه انجام شد و تصمیم را بر این شد که زیر نظر رئیس قوۀ قضائیه تشکیل شود. در راستای عملی کردن راهکار دوم [به کوشش دکتر توکلی] سمن دیده‌بان عدالت و شفافیت را تشکیل شده که مبتنی بر پیگیری‌های این سمن جلوی خروج محصولات پتروشیمی از بورس در همین دولت گرفته شد.

8- ما از نظر قانونگذاری برای مبارزه با فساد در مجلس نسبتاً خوب عمل کرده‌ایم. نمونه‌های قوانین راهگشای تصویب‌شده: قانون ارتقاء سلامت اداری، قانون آمرین به معروف و ناهیان از منکر (که چتر حمایتی روزنامه‌نگاران است.)، قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز (که چهار سال است اجرایی نمی‌شود.)، قانون آزادی انتشار و دسترسی به اطلاعات (که بر طبق آن هر ایرانی می‌تواند از هر دستگاه دولتی هر سندی را بخواهد. ده روز وقت دارند که به او بدهند و اگر ندهند جرم تلقی می‌شود)، قانونی در حمایت همه‌جانبه از سمن‌ها و ...

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

113263
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.