نشست چهل و نهم از سلسله نشست‌های گفتگوهای راهبردی:

بررسی بازارهای LNG در خاورمیانه

چهل و نهمین جلسه از سلسله نشست‌های «گفتگوهای راهبردی»، در تاریخ پنج تیر ماه 1397، با سخنرانی آقای دکتر حامد نیک‌حالت، فارغ‌التحصیل اقتصاد نفت از دانشگاهِ امپریال کالج لندن و آقای دکتر غلامرضا منوچهری معاون شرکت ملی نفتِ ایران با عنوانِ «بررسی بازارهای LNG در خاورمیانه» در سالن نشست‌های مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری برگزار شد.
تصویر بررسی بازارهای LNG در خاورمیانه

خلاصه آنچه در این نشست گذشت:

- در مورد بازار گاز و LNG فارغ از شرایط ایران این نکات شایان ذکر است. افزایش مصرف انرژی سالیانه حدود 1 درصد، افزایش مصرف گاز (به دلایل عمدتاً زیست‌محیطی) در جهان 2 درصد و در آسیا 3 درصد است. اما رشد سالیانه LNG حدود 4 درصد باشد. الان 35 درصد تجارت جهانی گاز طبیعی از طریق LNG هست که برآورد می‌شود که 45 درصد هم برسد. 55 درصد رشد آن هم به آسیا (به ویژه شرق آسیا) بازمی‌گردد. بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‌ها ژاپن و کره بودند که چین امسال جای کره را گرفت. در یک کلام بازار دنیا در بحث انرژی دارد به سمت گاز می‌رود و سمت گاز هم دارد به سمت شرق آسیا می‌رود و شرق آسیا هم مهم‌ترین راه تأمین سوختش LNG هست. در سمت تولیدکننده‌ها نیز الان نزدیک به 300 میلیون تن در سال LNG تولید می‌شود که 77 میلیون قطر، 70-80 میلیون کشورهای آفریقایی، 25 میلیون مالزی و 44 میلیون تن هم استرالیا تولید می‌کنند که تولید استرالیا به 70 میلیون تن و تولید آمریکا هم به همین 70 میلیون تن خواهد رسید که در آن صورت کل تولید نزدیک به 400 میلیون خواهد شد. این 400 میلیون تن حدوداً تا سال 2023-2024 نیاز را پاسخ می‌دهد. اما بازار دارد به شدت گسترش پیدا می‌کند. الان 39 خریدار LNG داریم که بیشتر هم خواهد شد. قراردادهای اسپات الان 30 درصد بازار است که در یکی دو دهه آینده به 50 درصد خواهد رسید.

- در مورد شرایط ایران اما ریشه مشکلات این است که ما حدوداً معادل با چهار میلیون بشکه نفت خام داریم گاز تولید می‌کنیم و تقریباً از آن پولی در نمی‌آوریم. تا به حال تولیدمان کمتر از تقاضایمان بود. اما حالا که تولیدمان دارد پیشی می‌گیرد بحث درآمدزایی از گاز برایمان جدی است. 5 راه برای درآمدزایی ما از گاز وجود دارد که به ترتیب ارزش اقتصادی عبارتند از 1- جایگزین کردن گاز طبیعی به جای سوخت مایع چه در مصارف خانگی چه در نیروگاه‌ها. (البته در حال حاضر مصرف سوخت مایعمان به زیر 4-5 میلیارد دلار رسیده است و آن هم به دلیل نرسیدن خط لوله است. مثلاً اگر نیروگاه چابهار به جای گازوئیل گاز مصرف کند به یک معنا 20 درصد قیمت نفت خام درآمدزایی خواهد داشت؛ درحالی‌که LNG نهایتاً 15 درصد نفت خام قیمت دارند.) 2- صادرات با خط لوله زیر 2 هزار کیلومتر. (ما الان 10 میلیارد مترمکعب در سال به ترکیه صادرات داریم. قراردادی با عراق داریم که می‌تواند 20 میلیارد در آن محقق شود. آذربایجان و ارمنستان اهمیت ندارند اما پاکستان 10 میلیارد و عمان و کویت و دیگر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس 10 میلیارد دیگر؛ روی‌هم‌رفته واقع‌بینانه 50 میلیارد مترمکعب در سال ظرفیت صادرات به کشورهای همسایه‌مان داریم. سود این راه با کسر هزینه 4 سنتی از قیمتش متناسب با 30، 50 و 80 دلار به ترتیب 8، 16 و 28 سنت خواهد بود.) 3- تولید LNG (هزینه LNG حدود 14 سنت است. یعنی با 14 سنت می‌توانید LNG را به شرق آسیا برسانید. با کم کردن 14 سنت سودی که می‌ماند متناظر با سه قیمت دلار به ترتیب 1، 11 و 26 سنت خواهد بود.) 4- خط لوله با فاصله بیش از 2 هزار کیلومتر یعنی متوسط 6 هزار کیلومتر (5 سنت هزینه‌های ترانزیت و حدود 13 سنت هم هزینه‌های انتقال آن خواهد بود. قیمت‌های بازارهای با فاصله 6 هزار کیلومتر به ترتیب 13، 22 و 34 و سودش به ترتیب 0، 4 و 16 سنت خواهد بود.) 5- فروش متانول (این بازار محدود است. کلش در دنیا 70 میلیون تن در سال است که الان ما داریم به 10 میلیون می‌رسیم.) اما نکته مهم آن است که ظرفیت فروش LNG بر عکس موارد دیگر نامحدود است و این مزیت ویژه آن است. البته اگر با خط لوله بالای 2 هزار به اروپا یا هند و چین برسیم ظرفیت آن نیز نامحدود خواهد بود.

- جالب است که آمریکا سالی حدود 8.6 درصد روسیه 1.8 درصد کویت 1 درصد از ذخایرشان را تولید می‌کنند ولی ایران به عنوان کشوری که یکی از بزرگ‌ترین مخازن گاز دنیا به شمار می‌آید تنها 0.6 درصد از ظرفیتش را تولید می‌کند. از طرف دیگر شدت انرژی ما تقریباً 5 برابر شدت انرژی کشورهای اروپایی است. یعنی ما یک‌پنجم مصرفمان ارزش‌افزوده ایجاد می‌کنیم. دلیلش نیز بهینه مصرف نکردن است که دلیل آن هم به قیمت پایین گاز است.

- در رابطه با توسعه LNG ما هم مشکل تکنولوژی و هم مشکل سرمایه داریم. تکنولوژی‌های LNGهای بزرگ پنج یا سه میلیون تنی تنها در اختیار شرکت‌های بزرگ مثل شل است و با توجه به تحریم‌ها دسترسی به آن چندان ممکن به نظر نمی‌رسد. اما تکنولوژی متوسط و کوچک LNG را شرکت‌های بسیاری از جمله شرکت‌های روسی و چینی دارند. در مورد سرمایه‌گذاری نیز آماده کردن یک چرخه 10 میلیون تنی تولید LNG نزدیک 7 میلیارد دلار خرج می‌برد که برای ما عدد بزرگی است. البته تا به حال روی ایران LNG 2.5 میلیارد سرمایه‌گذاری شده است که در حال حاضر نیمه‌کاره رها شده است. بازار LNG نیز تا سال 2022-2023 اشباع است اما پس از آن امکان ورود ما خواهد بود که البته باید توجه داشت که ساخت پلنت LNG نیز پنج سال وقت خواهد برد.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

113297
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.