مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری منتشر کرد:

بررسی اثر ثبات سیاسی بر رشد اقتصادی در ایران: رویکرد رگرسیون کوانتایل

شرایط سیاسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر رشد اقتصادی سال‌هاست که مورد توجه پژوهشگران حوزه اقتصاد سیاسی رشد قرار گرفته است. هدف از این مطالعه بررسی اثرگذاری شاخص ثبات سیاسی بر رشد اقتصادی ایران در بازه زمانی سال‌های 1984 تا 2014 میلادی است. برای این منظور، از روش رگرسیون کوانتایل استفاده شده است. برای محاسبه شاخص ثبات سیاسی از پنج مؤلفه درگیری داخلی، درگیری خارجی، دخالت نظامیان در سیاست، تنش‌های مذهبی و تنش‌های نژادی که از پایگاه داده‌ای ریسک بین‌المللی کشورها (ICRG) استخراج شده، استفاده خواهد شد. با توجه به وجود همبستگی بین پنج مؤلفه فوق از روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی برای کاهش همبستگی و ساخت شاخص ترکیبی ثبات سیاسی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که شاخص ترکیبی ثبات سیاسی و افزایش دموکراسی در کلیه چندک‌ها اثر مثبتی بر رشد اقتصادی دارد. بنابراین برقراری ثبات سیاسی و بهبود سطح دموکراسی عامل مهمی در رسیدن به رشد اقتصادی پایدار در ایران است.
تصویر بررسی اثر ثبات سیاسی بر رشد اقتصادی در ایران: رویکرد رگرسیون کوانتایل

در مقدمه این مقاله آمده است:

رشد اقتصادی فرایند پیچیده‌ای است که عوامل مختلفی بر آن اثرگذار است. مطالعات گذشته به طور گسترده‌ای در چارچوب مدل‌های رشد نئوکلاسیک و رشد درون‌زا به بررسی عوامل مختلف اثرگذار بر رشد اقتصادی می‌پردازند. این مدل‌ها عموماً بر انباشت سرمایه و نیروی کار در جهت رسیدن به رشد اقتصادی تأکید می‌کنند. ناهمگونی مدل‌های رشد اقتصادی نشان می‌دهد که عوامل مؤثر بر رشد نه‌تنها شامل منابع رشد مانند سرمایه‌گذاری و نیروی انسانی هستند بلکه نهادهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی نیز در رسیدن به رشد اقتصادی بالاتر مؤثرند. بنابراین یکی از مسائل قابل بررسی در حوزه رشد و افزایش تولید سرانه، تفاوت در بستر سیاسی فعالیت‌های اقتصادی جامعه است که در بیشتر مطالعات مورد توجه قرار نگرفته است (کمیجانی، گرجی و اقبالی، 1392: 62)

صرف‌نظر از نوع رژیم سیاسی و درجه توسعه‌یافتگی کشورها ناآرامی‌های سیاسی در دهه گذشته موجب نگرانی بسیاری از کشورهای جهان شده است. ساده‌ترین و مؤثرترین نظریه‌ای که رشد اقتصادی را به طور مستقیم با بی‌ثباتی سیاسی پیوند می‌دهد، توسط هانتینگتون ارائه شده است. بر اساس دیدگاه هانتینگتون، گرچه سطح نسبتاً بالاتری از توسعه باثبات همراه است اما فرایند توسعه موجب ایجاد تنش‌ها و فشارهای منظمی می‌شود که به نوبه خود به بی‌ثباتی سیاسی می‌انجامد (ساندرز، 1396: 235-234). هانتینگتون (1968)، ادواردز و تبلینی (1991) و آلسینا و همکاران (1991) به بررسی اثر بی‌ثباتی سیاسی بر رشد اقتصادی پرداخته‌اند. نتایج تحقیقات آن‌ها نشان می‌دهد که درگیری سیاسی می‌تواند اثرات قابل توجهی بر عملکرد اقتصاد کشورها داشته باشد.

بزرگ‌ترین آسیبی که بی‌ثباتی سیاسی به کشورها وارد می‌کند از دست دادن زندگی و کاهش رفاه جامعه است. با وجود این درجات مختلفی از بی‌ثباتی سیاسی در اغلب کشورها از جمله ایران وجود دارد و ظهور سیاست‌های پوپولیستی در سال‌های اخیر به آن دامن زده است. از این‌رو، مطالعه و بررسی شرایط سیاسی کشور و آثار آن بر رشد اقتصادی می‌تواند به سیاست‌گذاران کمک کند تا با اتخاذ سیاست‌های مناسب روند رشد اقتصادی در ایران را تسریع کنند.

هدف مقاله حاضر بررسی اثر شاخص ثبات سیاسی بر رشد اقتصادی در ایران در بازه زمانی 1984 ـ 2014 م است. برای این منظور، ابتدا با استفاده از روش تحلیل مؤلفه‌های اساسی PCA شاخص ترکیبی ثبات سیاسی از مجموعه داده‌های ICRG محاسبه خواهد شد و سپس با استفاده از روش رگرسیون کوانتایل به بررسی و تعیین نقش عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی در ایران پرداخته می‌شود. با توجه به جنگ تحمیلی، تحریم‌های بین‌المللی و مشکلات ساختاری اقتصاد ایران، رشد اقتصادی نوسانات زیادی را طی دهه‌های گذشته تجربه نموده است. از آنجا که به نظر می‌رسد سازوکار اثرگذاری شاخص‌های ثبات سیاسی طی چندک‌های مختلف رشد اقتصادی متفاوت باشد، رگرسیون کوانتایل قادر است اثرهای متقارن و نامتقارن را در چندک‌های مختلف به خوبی مشخص کند. برای مثال، ممکن است اثر متغیرهای توضیحی و ثبات سیاسی در چندک‌های انتهایی به مراتب بیشتر از چندک‌های ابتدایی باشد. بنابراین نتایج این مطالعه می‌تواند به دولت‌ها برای سیاست‌گذاری در زمینه رسیدن به رشد اقتصادی مطلوب کمک قابل‌توجهی کند.

سازماندهی این مقاله به این صورت است که بعد از مقدمه حاضر، در بخش دوم به بررسی ادبیات موضوع و پیشینه‌های تحقیق پرداخته شده است. بخش سوم و چهارم به ترتیب به معرفی روش تحقیق و مدل‌سازی اختصاص یافته است. در بخش پنجم نتایج تخمین بحث خواهد شد و در پایان، بخش ششم به بیان نتیجه‌گیری و سیاست‌گذاری اختصاص خواهد یافت.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

114973
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.