مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری منتشر کرد:

بازشناسی ظرفیت‌های رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای هویت محور (موردپژوهی: شهر ارومیه)

توان رقابت‌پذیری هویت‌مند هر شهر و منطقه‌ای ارتباطی ناگسستنی با هویت و زمینه‌های هویتی آن مناطق دارد. عوامل زمینه‌ای به‌عنوان عناصر ارزشمند بومی می‌توانند جایگاهی پررنگ در بازتعریف رقابت‌پذیری شهری و کارآفرینی دارا باشد. عدم توجه به ظرفیت‌های ریشه‌دار و بوم‌محور در توسعه و سرمایه‌گذاری‌های شهری و منطقه‌ای می‌تواند به تضعیف هویت و تهدیداتی برای حیات آن‌ها منجر شود.
این پژوهش با هدف بازشناسی ابعاد و راهبردهای ارتقای رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای با محوریت ظرفیت‌های زمینه‌ای در نمونه موردی شهر ارومیه است که با روش پژوهش توصیفی و تحلیلی و میدانی با راهبردی زمینه‌مدار انجام شده است.
مزیت‌های رقابتی هویتی در زمینه‌های طبیعی، جغرافیایی، تاریخی، فضایی_کالبدی، مذهبی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، علمی و ورزشی قابل تعریف است.
تصویر بازشناسی ظرفیت‌های رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای هویت محور (موردپژوهی: شهر ارومیه)

در مقدمه این مقاله آمده است:

رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای زمینه‌گرا با توجه به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های زمینه‌مدار، به دنبال ارتقای توان رقابت‌پذیری شهرها و مناطق هستند. قابلیت‌های زمینه‌مدار همان عناصر و مزیت‌های ارزشمند بر خواسته از هویت مناطق هستند که از آن شهرها و مناطق جدایی-ناپذیرند. عنوان «زمینه» از واژه لاتین کانتکستر به معنی باهم یکی شدن (یکپارچه و ممزوج شدن) می‌آید. در یک مفهوم معمارانه، زمینه می‌تواند به‌مثابه کلِ متحد و یکپارچه فرض شود که معنای اجزای گوناگون یک ساختمان را می‌دهد. زمینه، محیط و مجموعه پیرامونی یک عنصر است (بحرینی،1388،264). زمینه خود می‌تواند منشاء الهام برای طراحی باشد؛ برای این منظور تاگنوت سه راه‌حل را ارائه می‌دهد: (تولایی،1380)

1- به‌طور کامل از نقش‌مایه‌های موجود تقلید شد.

2- اشکال اصلی مشابه به هم را در نظر گیرند.

3- اشکال جدیدتری بسازند که مشابه تأثیر بصری بنای قدیمی باشند.

نوبرگ‌شولتز نیز مهم‌ترین مسئله را در طراحی معماری درک پیام بستر آن می‌داند (گروتر،1375،129). ماریوبوتا می‌گوید: هر اثر معماری دارای محیط ویژه مربوط به خود است که همان بستر ساختمان است. این بستر و معماری آن در تماس دوجانبه و همیشگی هستند و همواره باهم در ارتباط‌اند (گروتر،1375،130). بنابراین زمینه‌ها همان اجزای هویتی یک شهر و منطقه محسوب می‌شوند و سرمایه‌گذاری معطوف به آن‌ها می‌تواند شهر و منطقه رقابت‌پذیر را خلق نماید.

این زمینه‌ها در شهر ارومیه، طیف متنوعی از آثار، کالاها، مکان‌ها، نام‌ها، مراکز، رویدادها، کارکردها و فضاهای طبیعی و تاریخی را شامل می‌شود که توجه به آن‌ها در برنامه‌ریزی‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها ضروری است. امری که در برخی موارد با گرایش به بارگذاری‌های ناهمخوان با زمینه و توان محیطی به تضعیف محیط‌زیست و زیست‌پذیری و تولید آسیب‌ها و تهدیدهای کالبدی و زیست‌محیطی در برابر بحران‌ها و توان پایین رقابتی شهر و منطقه پیرامون را منجر شده است.

عدم برخورداری شهرها و مناطق از توان رقابتی یا توازن منطقه‌ای و ملی و بین‌المللی منجر به بروز مسائل عدیده‌ای می‌شود. تحولات نرخ ارزی یکی از مواقعی است که در صورت نبود توان رقابتی به آسیب‌های جدی بر اقتصاد یک شهر یا منطقه وارد می-نماید. در مبادلات بین‌المللی، ارزش پول ملی مساله‌ای اساسی بوده و تأثیر آن بر تعادل اقتصادی غیرقابل‌چشم‌پوشی است. رقابت-پذیری یک شهر، منطقه و سرزمین با تکیه بر ظرفیت‌های اصیل و هویت‌مند خود می‌تواند به پایداری آن کمک نماید وگرنه در رکود و تلاطم‌های سیاسی، اقتصادی و مالی ممکن است با شکنندگی در برابر تهدیدها با بحران اساسی مواجه شود.

داشتن توان رقابتی می‌تواند شهر، منطقه و سرزمین را از کمک‌ها و درآمدهای دولتی بی‌نیاز کند. وابستگی شهرهای ایران به درآمدهای نفتی دولت، اقتصاد آن‌ها را با تهدید اساسی مواجه نموده است. کاهش درآمدهای نفتی یا اختلال در فروش نفت و مسائل بین‌المللی، رونق اقتصادی و پروژه‌های شهری و منطقه‌ای و ملی را دچار رکود می‌نماید. تعطیلی کارخانجات و مراکز تولیدی و بالا رفتن نرخ بیکاری در اثر نبود توان رقابتی مساله اغلب شهرهای ایران در دوره معاصر است. از میان شهرهای ایران، تنها شهرهای مشهد و قم، به دلیل برخورداری از گردشگری مذهبی تا حدودی از توان رقابتی در حوزه اقتصادی برخوردار هستند.

هدف مقاله حاضر که پژوهشی از جنس توصیفی، تحلیلی و میدانی است عبارت است از «بازشناسی ابعاد و راهبردهای ارتقای رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای با محوریت ظرفیت‌های زمینه‌ای» است.

بنابراین پرسش‌های این پژوهش عبارت است از

1- مؤلفه‌ها و راهبردهای رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای هویت‌مدار کدامند؟

2-جایگاه این ابعاد زمینه‌محور در رقابت‌پذیری شهر ارومیه چیست؟

با توجه به پرسش‌های فوق، تحقیق حاضر نیازمند روش تحقیق توصیفی، تحلیلی و میدانی است که با شیوه‌های مطالعه اسنادی و کتابخانه‌ای، توزیع پرسشنامه میان خبرگان شهر ارومیه برای نظرسنجی بروش دلفی انجام شده است.

فرایند انجام پژوهش به شرح زیر است:

1- طرح مساله و مقدمه اهداف و روش تحقیق و فرایند انجام پژوهش.

2- مطالعه مبانی رقابت‌پذیری شهری و منطقه‌ای تبیین می‌شود.

3- تبیین مبانی نظری رقابت‌پذیری زمینه‌گرا و مزیت‌های رقابتی زمینه‌ای و نظریه‌های مربوطه

4- مطالعه پیشینه رقابت-پذیری منطقه ارومیه

5- ارزیابی میدانی رقابت‌پذیری شهر ارومیه از دیدگاه خبرگان و جمع‌بندی و تجزیه‌وتحلیل این نتایج و استنتاج و نتیجه‌گیری.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

115086
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.