مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست‌جمهوری منتشر کرد:

تحلیل آینده‌پژوهانه سیاستگذاری شهر خلاق؛ مطالعه‌ای در شهر تهران

در حوزه جامعه‌شناسی شهری یکی از این پاسخ‌های متأخر به چگونگیِ آینده شهرها ایده «شهرهای خلاق» است. مفهوم شهر خلاق عموماً به‌عنوان شکلی از برنامه‌ریزی راهبردی به کار گرفته شده است. این ایده چنانکه در نظرات لندری و فلوریدا آمده است، ناگزیر با تغییرات بسیار گسترده در نظام اقتصادی و اجتماعی گره خورده است. «شهر خلاق» یکی از تلاش‌های نظری است که آینده کلان‌شهرهای دنیا را با تاکید بر طبقه خلاق و اقتصاد خلاق توصیف و توصیه می‌کند.
در این پژوهش با استفاده از روش سناریونگاری بر اساس عدم‌قطعیت‌های کلیدی، این ایده آزمون شده است که «سناریوهای آینده تهران برای توسعه خلاق چیست؟».
در پاسخ به این پرسش دو عدم‌قطعیتِ کلیدی استخراج شده با استفاده از روش دلفی دومرحله‌ای عبارتند از «افزایش و یا کاهش اهمیت مشارکت شهروندی، سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی» و «توسعه کسب‌وکارهای نوین یا توسعه صنایع موجود». سناریوهایِ حاصل از تقاطع این دو عدم‌قطعیت عبارتند از «تهران خلاق»، «تهران صنعتی»، «خلاقیت بی‌ثبات» و «تهران آشفته».
برای شکل‌گیری شهر خلاق بهترین سناریو سناریوی اول یعنی «تهران خلاق» است و بدترین سناریو، سناریوی آخر یعنی «تهران آشفته» است. در سناریوی آخر نه‌تنها مشارکت شهروندان و سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی اهمیت خود را از دست می‌دهند بلکه با توسعه صنایع موجود، آلودگی‌های محیط‌زیستی و آسیب‌های اجتماعی در تهران تشدید می‌شود.
تصویر تحلیل آینده‌پژوهانه سیاستگذاری شهر خلاق؛ مطالعه‌ای در شهر تهران

در مقدمه این مقاله آمده است:

جهان در دهه‌های اخیر رشد بی‌سابقه و خارج از انتظاری را در زمینه شهرنشینی تجربه کرده است. به‌طوری‌که پیش‌بینی می‌شود که با همین روند تا سال ۲۰۵۰، حدود ۷۰ درصد مردم دنیا در شهرها زندگی خواهند کرد. رشدی که بخشِ بیشتر آن در کشورهای کمتر توسعه‌یافته تحقق خواهد یافت (دپارتمان جمعیت سازمان ملل، ۲۰۱۴).

نویسندگانِ گزارش «آینده شهرها؛ علوم شهرها و اولویت‌های پژوهش در آینده» آکادمی علوم انگلستان می‌نویسند که «همه سیاست‌گذاران در هر مقیاسی، فردی یا ملی، باید متوجه باشند که شهرها چطور کار می‌کنند و چه تغییراتی در پیش دارند. تجربه زندگیِ مردم در شهرها چگونه است و چه چیزی مایه انگیختگی آن‌ها است. چطور سازمان‌ها و نهادها می‌توانند مؤثر و بهره‌ور باشند و چطور یک شهر زنده می‌تواند در برابر تغییر پایدار و تاب‌آور باشد.» (آکادمی علوم انگلستان، گزارش آینده شهرها، ۲۰۱۴)

شرمن کروز و سزار ویلانوا توضیح می‌دهند که شهرها تبدیل به عاملان تغییر برای رسیدن به آینده‌ای پایدار شده‌اند. آن‌ها مدعی هستند که بحث بر سر اندازه شهرها، امنیت غذایی، سلامت و بهداشت، تغییرات اقلیمی و تاب‌آوری اجتماعات از مسائلی هستند که درک ما از آینده شهرها را تغییر خواهند داد. کروز و ویلانوا «فشارِ جهانی‌شدن»، «تأثیر و نفوذ فناوری» و «پیامدهای تنوع در سیاست‌گذاری‌های شهری» را مهم‌ترین نیروهای مؤثر بر آینده شهرها می‌دانند (Cruz and Villanova, 2014: 116).

اما کدام رویکرد توسعه‌ای است که می‌تواند آینده کلانشهرها را تا حد زیادی پایدار و بهینه سازد. تهران همچون دیگر شهرهای بزرگ دنیا آینده‌ای پیچیده و مبهم پیشِ رو دارد. ایده «شهر خلاق» یکی از نظریاتی است که در دو دهه اخیر قوت گرفته و تلاش می‌کند شکل‌گیری آینده کلان‌شهرهایِ دنیا را با تاکید بر مفهوم «طبقه خلاق» و «اقتصاد خلاق» توصیف کند. ایده‌ای که در سیاست‌گذاری شهری در دنیا هم بسیار مورد استقبال قرار گرفته است. در این مقاله به این پرسش پاسخ داده شده است که «سناریوهای آینده تهران برای توسعه خلاق چیست؟» افق زمانی پرسش ۱۴۰۴ در نظر گرفته شده است. بدیهی است که با تغییر افق زمانی، سناریوهای مدنظر تغییر می‌یابند.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

115087
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.