همه‌گیری جهانی ویروس کرونا و گزینه‌های پیش روی در عرصه بین‌المللی

قرار گرفتن ایران در فهرست قربانیان اصلی ویروس کرونا به همراه قرارگیری در فهرست تحریم‌های ظالمانه آمریکا، به درهم تنیدگی مسأله دامن زده است. این گزارش حاوی پنج گزینه‌های پیش روی ایران در عرصه بین‌المللی در شرایط بحران است شامل:
1- دیپلماسی رسانه‌ای
2- استفاده از امکانات مالی و تجهیزاتی سازمان‌های بین‌المللی
3- پیشنهاد تشکیل گروه 1+4 متشکل از چین، ایتالیا، ایران و کره‌جنوبی به اضافه سازمان بهداشت جهانی
4- گسترش همکاری با اتحادیه اروپا
5- استفاده از دیپلماسی سلامت برای کاهش و مدیریت تنش با آمریکا
تصویر همه‌گیری جهانی ویروس کرونا و گزینه‌های پیش روی در عرصه بین‌المللی

همه‌گیری جهانی ویروس کرونا تهدیدی جدی را متوجه سلامت و امنیت جامعه جهانی کرده است؛ تهدیدی که بواسطه شدت و گستره ارتباطات انسانی و مراودات اقتصادی در جهان امروز مرزی نمی‌شناسد. قرار گرفتن ایران در فهرست یکی از قربانیان اصلی ویروس کرونا در کنار دشواری واردات مواد اولیه، داروها و تجهیزات پزشکی بواسطه تحریم‌ها، کشورمان را با مسئولیتی خطیر مواجه کرده است؛ مسئولیتی که انجام صحیح آن منوط به شکل‌گیری یک عزم ملی و همکاری همه‌جانبه تمام دستگاه‌های اجرایی و به‌طور مشخص، دو وزارتخانه خارجه و بهداشت و نهاد بانک مرکزی است. باید توجه داشت که سیاست مؤثر گاه در پس زمینه و بدون هیاهو اجرا می‌شود و در صورت انتخاب گزینه‌ها و راهکارهای هوشمندانه، حتی می‌توان از تهدیدات این چنینی نیز فرصت ساخت. در این راستا راهکارهایی به شرح ذیل در عرصه بین‌المللی پیشنهاد می‌شود:

1- دیپلماسی رسانه‌ای: استفاده از دیپلماسی رسانه‌ای با سه هدف تأکید بر وجه ضد بشری تحریم‌های ایالات متحده، عدم همکاری ایالات‌متحده با جامعه بین‌الملل در تأمین سلامت جهانی و همچنین، مقابله با دیپلماسی عمومی آمریکا در مورد کشورمان در قالب اقداماتی نظیر:

* مانور تبلیغاتی گسترده بر روی آسیب تحریم‌های ایالات متحده برای نظام پزشکی و درمانی کشور -در رابطه با واردات مواد اولیه، دارو و تجهیزات پزشکی- به‌ویژه در شرایط همه‌گیری ویروس جهانی کرونا و استفاده گسترده از اصطلاحاتی نظیر: اصطلاح «تروریسم پزشکی» ایالات متحده آمریکا که توسط وزیر امورخارجه کشورمان مطرح شد.

* تأکید بر اینکه رفتار آمریکا در شرایط فعلی و در قبال ایران در حقیقت، نوعی عدم همراهی در تأمین یک کالای عمومی جهانی به نام سلامت و سیاسی‌کردن موضوع بهداشت جهانی است. در این رابطه، مقامات چینی بر ضرورت لغو تحریم آمریکا علیه ایران بواسطه چالشی که برای کل بشریت ایجاد می‌شود تأکید کرده‌اند. همچنین، اقدام اخیر دولت ایالات متحده مبنی بر ممنوعیت سفر اروپایی‌ها به خاک آمریکا به مدت یک‌ماه با ادعای جلوگیری از شیوع ویروس در آمریکا، قابلیت مانور رسانه‌ای گسترده‌ای در اختیار دستگاه دیپلماسی کشور قرار می‌دهد و فرصتی برای محکوم‌کردن یک‌جانبه‌گرایی آمریکا در نظام جهانی در اختیار کشورمان قرار می‌دهد.

* آگاه‌سازی افکار عمومی در رابطه با فعالیت گروه‌هایی در آمریکا مانند گروهی به نام «متحد علیه ایران هسته‌ای» که هرگونه صادرات دارو به ایران حتی در شرایط فعلی را نیز نادرست می‌دانند. چنین آگاه‌سازی‌هایی می‌تواند تأثیر دیپلماسی عمومی ایالات متحده در کشورمان را تضعیف کند.

* معرفی ایران به عنوان یکی از چهار کشور در خط مقدم مبارزه با کرونا، به جای یک کشور اشاعه‌دهنده این ویروس در منطقه و پیشنهاد کمک متقابل به بیماران در امریکا و ابراز نگرانی نسبت به وضعیت آن‌ها؛

2- اخذ معافیت‌های تحریمی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی: مانور گسترده بر روی شرایط ویژه کنونی و مطرح‌بودن موضوع سلامت جهانی، این امکان را به دستگاه سیاست خارجی کشورمان می‌دهد تا ضمن تقویت همکاری‌های بین‌المللی و استفاده از امکانات مالی و تجهیزاتی سازمان‌های بین‌المللی، تلاش‌هایی را در جهت بی‌اثر ساختن برخی تحریم‌های تحمیلی علیه کشورمان صورت دهد؛ تلاش‌هایی از جمله:

* باید از اتحادیه اروپا و جامعه جهانی خواست تا از طریق درخواست معافیت‌های تحریمی و یا به‌کارگیری قوانین مسدودکننده، امکان خرید مواد اولیه دارو و تجهیزات پزشکی مورد نیاز را برای کشورمان -از طریق تراکنش‌های ارزان- فراهم کنند. در حال حاضر و به‌واسطه اعمال تحریم‌ها علیه کشورمان، ما برای خرید این تجهیزات با چالش‌هایی از جمله محدودیت‌های پروازی به کشورمان و همچنین، ناگزیر بودن استفاده از تراکنش‌های گران‌قیمت مواجه هستیم؛ اما در صورت فراهم‌شدن این امکان، ضمن تأمین نیاز دارویی کشور، می‌توان دارایی‌های بلوکه شده کشورمان در جهان -از جمله بخشی از یک میلیارد دلار نفت انبار شده در دالیان چین و یا مبلغی که بواسطه خریدهای نظامی گذشته از بریتانیا طلبکار هستیم- را ذیل برچسب سلامت جهانی آزاد کرد.

* درخواست از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی برای دریافت تسهیلات کم‌بهره یا با نرخ بهره صفر با هدف کمک به تأمین اقلام ضروری جهت مقابله با گسترش بیماری؛

* مجاب‌کردن سازمان‌های جهانی و به‌طور مشخص، سازمان بهداشت جهانی به تقویت و توسعه همکاری‌ها با کشورمان در حوزه تحقیق و پژوهش‌های علمی؛ در این راستا تقویت همکاری‌های علمی با دیگر کشورها و ایجاد کانال رسمی تبادل داده‌های علمی گزینه‌هایی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.

3- پیشنهاد تشکیل گروه 1+4 متشکل از چین، ایتالیا، ایران و کره جنوبی به اضافه سازمان بهداشت جهانی. طبیعتاً این گروه موقتی بوده و مختص بیماری کروناست و نمی‌بایستی با شرح وظایف سازمان جهانی بهداشت در تضاد باشد. جمهوری اسلامی ایران با توجه به تجربه ارزشمندی که در مبارزه با این ویروس داشته، باید در حکمرانی جهانی سلامت نقش بیشتری ایفا کند. این ویروس از نظر قابلیت گسترش سریع اولین نمونه بوده، اما آخرین نمونه نخواهد بود. تصور کنید ویروسی قابلیت گسترش کرونا را با قابلیت کشندگی ابولا همزمان داشته باشد. تهدیدهای این چنینی باید جدی گرفته شود. گروه چهار، سه وظیفه بر عهده خواهد داشت:

* ایجاد یک پایگاه داده از اقدامات و تجربیات مشترک، اطلاعات ضروری در خصوص تدارکات و لجستیک مورد نیاز برای مقابله با کرونا؛

* تدارکات مشترک ملزومات پزشکی. ازآنجایی‌که هیچ کشوری بیش از یک مقدار منطقی تجهیزات تولید و انبار نمی‌کند؛ لازم است تا در شرایط اضطراری از کمک یکدیگر اطمینان حاصل کنند.

* تحقیق و توسعه مشترک برای تولید واکسن یا داروی کرونا؛

4- گسترش همکاری با اتحادیه اروپا، دعوت از کمیسیونر سلامت و امنیت غذایی اتحادیه، آقای ویتنیس آندریوکایتیس برای سفر به ایران. هرچقدر همکاری‌های فنی گسترش یابد؛ می‌توان امیدوار بود تا در حوزه‌های سیاسی هم تسری پیدا کند. در شرایط بحرانی مانند وضعیت حال، فرصت برای گسترش چنین همکاری‌هایی مغتنم است. می‌توان درخواست کمک مالی از اتحادیه اروپا را هم در این بند گنجاند.

5- استفاده از دیپلماسی سلامت برای کاهش و مدیریت تنش با آمریکا

مسائلی که ایالات متحده در رابطه با برجام برای ایران ایجاد کرده است ناشی از عدم ایجاد فرصت جدید توسط این سند برای ساکنان جدید کاخ سفید بود و اینکه بر هم‌زدن آن هزینه چندانی برای آن‌ها، حداقل در بازه زمانی دولت فعلی نداشت. به همین لحاظ تنش در روابط فی‌مابین لحظه‌به‌لحظه در حال افزایش است و مدیریت رفتار طرف مقابل اهمیت زیادی دارد. فارغ از تحریم‌ها، تهدید کرونا می‌تواند به مدیریت این تنش کمک کند اگر ج.ا.ایران بر دیپلماسی سلامت فراملی، با تمرکز بر همکاری‌های مشترک منطقه‌ای و بین‌المللی متمرکز شود. دیپلماسی سلامت جهانی ارتقای سلامت در سطح جهان از طریق تقویت روابط بین‌الملل است که به نوعی قدرت نرم محسوب می‌شود که از طریق ایجاد ارزش‌های مشترک و جاذبهٔ رفتاری به دست می‌آید. در دیپلماسی سلامت جهانی، بازیگران دولتی و غیردولتی درصدد تلاش برای ارتقای سلامت جهانی هستند و علاوه بر کمک به ارائه راهکارهایی برای مواجهه با چالش‌های حوزه سلامت، به بهبود روابط کشورها نیز کمک می‌کنند. طبق تعریف نوتنی و آدامز. برای نمونه، اعزام پزشک از کشور چین به کشورهای آفریقایی، احداث بیمارستان در کشورهای محروم نمونه‌هایی نمود دیپلماسی سلامت جهانی و ارتقای قدرت نرم توسط چین محسوب می‌شوند.

115099
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.