مرکز بررسی‌های استراتژیک منتشر کرد:

فرصت‌ها و چالش‌های برنامه جامع تحول نظام سلامت (گزارش نشست تخصصی)

سلامت یکی از راهبردی‌ترین مقولات در هر کشور است و از همین‌رو دولت یازدهم اهتمام ویژه‌ای نسبت به بهبود عملکرد در این عرصه داشته است. «برنامه تحول نظام سلامت» از 15 اردیبهشت 1393 و در راستای تلاش دولت برای ارتقای کیفیت خدمات درمانی و رضایت مردم اجرا شده است. اجرای این طرح می‌تواند فرصتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران، و دولت یازدهم باشد؛ و هم‌زمان می‌تواند به دلیل نقصان در اجرا یا مسائل دیگری که در این گزارش به آن‌ها پرداخته می‌شود، آسیب‌هایی را به همراه داشته باشد.
مرکز بررسی‌های استراتژیک برای بررسی ابعاد مختلف این طرح و بازنمایی واقع‌بینانه‌ای از ظرفیت‌ها و چالش‌های این طرح، نشستی تخصصی در تیر 93 با حضور تعدادی از متخصصان سیاستگذاری سلامت، پزشکان و مدیران اجرایی نظام سلامت در گذشته و حال برگزار کرده است.
تصویر فرصت‌ها و چالش‌های برنامه جامع تحول نظام سلامت (گزارش نشست تخصصی)

برنامه تحول نظام سلامت چیست؟

معاونت درمان وزارت «بهداشت، درمان و آموزش پزشکی» در اردیبهشت 1393 متنی را در 74 صفحه و با عنوان برنامه تحول نظام سلامت منتشر کرده که حاوی «مجموعه دستورالعمل‌های برنامه تحول نظام سلامت» است. این اثر در 8 فصل به شرح زیر تنظیم شده، و بخش‌هایی نیز برای تعریف ارکان و مفاهیم برنامه تحول نظام سلامت است. هشت فصل اصلی این برنامه به شرح زیر است:

  1. دستورالعمل برنامه کاهش میزان پرداختی بیماران بستری در بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  2. دستورالعمل برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم
  3. دستورالعمل برنامه حضور پزشکان متخصص مقیم در بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  4. دستورالعمل ارتقای کیفیت خدمات ویزیت در بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  5. دستورالعمل برنامه ارتقای کیفیت هتلینگ در بیمارستان‌های وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
  6. دستورالعمل برنامه حفاظت مالی از بیماران صعب‌العلاج، خاص و نیازمند
  7. دستورالعمل برنامه ترویج زایمان طبیعی
  8. شیوه‌نامه نظارت بر حسن اجرای برنامه‌های تحول سلامت

بررسی این برنامه از مهرماه 1392 آغاز شده و رفع مشکلات عدیده مردم انگیزه وزارت بهداشت برای طراحی این برنامه بوده است. عمده‌ترین اهداف این برنامه از سوی یکی از مقامات وزارت بهداشت به شرح زیر اعلام شده است:

  • حفاظت مالی از مردم در مقابل هزینههای سلامت. افزایش هزینه‌های درمان باعث زیرخط فقر رفتن مردم شده و سهم مردم از هزینه‌های درمان بیش از دو برابر آنچه در برنامه پنجم آمده شده بود. وضعیت در بیماری‌های خاص نیز اسفناک بود.
  • عدالت در دسترسی به خدمات. جایگاه پزشکی ایران در آمارهای جهانی قابل قبول است ولی از منظر عدالت در خدمات پزشکی جمهوری اسلامی به اهداف خود نرسیده است. شاخص‌های عدالت در دسترسی به خدمات پزشکی فاجعه‌بار است و توازن در کیفیت ارائه خدمات در کشور وجود ندارد.
  • ارتقای کیفیت و ساماندهی خدمات. بالا بردن کیفیت خدماتی که در بخش درمان ارائه می‌شود از اهداف این طرح بوده است.

همه بخش‌های در نظر گرفته شده برای این برنامه به اجرا درنیامده است. بنا به اعلام مقام مسئول در وزارت بهداشت:

  • سه برنامه کاهش پرداخت مردم در بیمارستان‌های دولتی، ارتقای کیفیت خدمات، و ترویج زایمان طبیعی از 15 اردیبهشت‌ماه 1393 آغاز شده است. دو برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، و مقیم شدن پزشکان متخصص در بیمارستان‌های دولتی از اول خرداد 1393 آغاز شده، و از پانزدهم خردادماه برنامه ارتقای کیفیت ویزیت در کلینیک‌های تخصصی و بیمارستان‌ها شروع شده است. این شش برنامه عملیات اجرایی آن آغاز شده و شاید برنامه هفتم که برنامه حفاظت از بیماران خاص صعب‌العلاج و نیازمند هست در دستور کار آتی ستاد اجرایی برنامه قرار گیرد.
  • بخش‌های اجراشده، فاز اول در حوزهٔ درمان است، و وزارت بهداشت برای حوزهٔ بهداشت و پیشگیری هم برنامه‌های جامع و کاملی طراحی کرده که در آینده اعلام خواهد شد.

این برنامه دارای «ستاد کشوری اجرای برنامه تحول نظام سلامت» است که معادل آن در دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و ستادهای شهرستان‌ها نیز وجود دارد. این ستاد، سیاستگذاری و اجرا را انجام می‌دهد. طراحان و مجریان برنامه اعتقاد دارند به دلیل اهمیت نظام کنترل و مانیتورینگ در چنین برنامه‌ای:

  • روش‌های مختلفی برای پایش برنامه طراحی شده است. ثبت اطلاعات در وزارت بهداشت به شکل الکترونیکی صورت می‌گیرد و در بیمارستان‌ها هم انجام می‌شود و به این طریق میزان پرداخت یارانه سلامت تحت کنترل است.
  • تکمیل سیستم اتوماسیون و اطلاع‌رسانی بیمارستان‌ها صورت گرفته است، و در اجرای برنامه بیش از 400 بیمارستان در حال تبادل اطلاعات با سامانه سپاس (سامانه طراحی شده برای کنترل و مانیتورینگ) هستند. در ضمن، همه 575 بیمارستان کشور در پایان نیمه اول سال، در حال تبادل اطلاعات با این سامانه خواهند بود. لذا به این طریق مانیتورینگ میزان هزینه‌ای که در حال مصرف است انجام می‌گیرد.

برنامه تحول نظام سلامت دارای پنج کمیته فنی تابعه نیز هست که عبارتند از:

  1. سیاستگذاری و برنامه‌ریزی
  2. نظارت و بازرسی
  3. دارو و تجهیزات پزشکی
  4. بیمه و منابع
  5. مدیریت اطلاعات و اطلاع‌رسانی

وزارت بهداشت مدعی است که انضباط مالی از دستاوردهای مهم این طرح است زیرا روش محاسبه هزینه پرونده بیماران قبل از اجرای این برنامه به شدت آشفته بوده است، و برای پوشش دادن هزینه‌ها با تعرفه‌های غیرواقعی، انواع تخلف صورت می‌گرفته است. اما در حال حاضر نظام تعرفه‌ای قانونی و منضبط در حال اجراست و از این‌رو انضباط مالی ارتقا یافته است. هم‌چنین گفته می‌شود که رضایت مردم بر اثر اجرای این طرح به شدت افزایش یافته است.

تأمین مالی این برنامه بر اساس جزء 2 بند (ب) تبصره (21) قانون بودجه سال 1393 انجام گرفته است تا مبلغ 48 هزار میلیارد ریال از محل اعتبارات هدفمندی یارانه‌ها به منظور اجرای بند (ب) ماده (34) قانون برنامه پنج‌ساله توسعه صرف گردد. این اعتبار مطابق بند (ب) ماده (34) قانون برنامه صرف تحقق شاخص عدالت در سلامت، کاهش سهم هزینه‌های مستقیم مردم به حداکثر معادل 30 درصد هزینه‌های سلامت، ایجاد دسترسی عادلانه مردم به خدمات بهداشتی درمانی، و کمک به هزینه‌های تحمل‌ناپذیر درمان می‌شود.

برای مطالعه و دریافت متن کامل این مقاله، روی لینک زیر کلیک کنید.

115119
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.