آغاز سیاست با تلاش برای اشغال سنجار، کرکوک و موصل!

سیاستگذاری آرمانی ترکیه برای مالکیت منطقه‌ای

در کنار تمام آرزوهای توسعه‌طلبانه سیاستگذار اعظم ترکیه رجب طیب اردوغان، میل و تمنای قدیمی ترکیه به تصرف مجدد موصل و کرکوک در عراق را می‌توان سیاستی دانست که اصل امکان‌پذیری سیاستگذاری را رعایت ننموده و نه‌تنها نیتی خطرآفرین دارد، بلکه نشانی از نادانی سیاستگذاران این سیاست نیز هست..

دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان

دانشجوی دکتری سیاستگذاری عمومی

تصویر سیاستگذاری آرمانی ترکیه برای مالکیت منطقه‌ای

یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های سیاستگذاری عمومی، امکان‌پذیری سیاست‌های طراحی شده یا همان تحقق اهداف سیاستگذار می‌باشد. سیاستگذاری بر امکان‌پذیری یک موضوع، حل یک مسئله، رفع یک بحران و ... استوار است، زیرا طراحی و اجرای یک سیاستگذاری دارای هزینه‌های سنگینی است که اگر امکان‌پذیری اهداف و سیاست موردنظر را میسر نداند، نه‌تنها فرایندی خسارت‌بار و غیرعقلانی را طی نموده بلکه نوعی حماقت است.

اصل امکان‌پذیری سیاست یا همان تحقق اهداف و نیات سیاستگذار، از چنان اهمیتی برخوردار است که سیاستگذاران را به بهره‌گیری از تمام تاکتیک‌ها و ابزار ممکن برای رسیدن به اهداف خود سوق داده و حتی جان شهروندان نیز در تحقق یک سیاستگذاری مورد معامله قرار می‌گیرد!

سیاستگذارانی که سیاست‌های خود را بر اساس آرمان و بلکه توهم بنیان می‌نهند، همان شخصیت‌هایی هستند که به جای حرکت در چارچوب حکمرانی خوب و مطلوب، همواره جان و مال شهروندان خود را ابزار اجرای سیاستگذاری‌های خسارت‌بار خویش می‌سازند. در چنین فرآیندی است که " هدف، وسیله را توجیه نموده" و سیاستگذار به جای توجه و رعایت اصل امکان‌پذیری سیاست، به مخاطره استبداد و نابودی هدایت می‌گردد.

اصل امکان‌پذیری در همه ابعاد سیاستگذاری عمومی می‌بایست مورد توجه و ابرام سیاستگذار باشد تا از شکل‌گیری یک سیاستگذاری ناکارآمد و بلکه زیان‌آور جلوگیری شده و خطر ظهور یک حاکم مستبد که همه چیز حتی جان و مال شهروندان را ابزار تحقق اهداف و نیات خود قرار می‌دهد را بر طرف سازد.

جلوه‌های برجسته سیاستگذاری آرمانی با خسارات بیشمار منطقه‌ای و جهانی که بدون رعایت اصل امکان‌پذیری طراحی و اجرا شده‌اند را می‌توان در سیاست خارجی و روابط بین‌الملل بسیاری کشورهای جهان مشاهده نمود که همواره میل و آرزوی توسعه طلبی جغرافیایی دارند. از سیاست آرمانی هیتلر برای ایجاد بزرگ‌ترین امپراتوری جهان در قرن 20، صدام حسین برای اشغال ایران و کویت، جرج بوش در عراق و افغانستان و ... که همگی به علت عدم توجه به اصل امکان پذیری، به بحران‌های بزرگ جهانی تبدیل شده و جان میلیون‌ها انسان بی‌گناه در سراسر جهان را گرفتند!

آرمان، میل و تمنای توسعه طلبی جغرافیایی در قالب اقتدار جهانی یکی از خطرناک‌ترین مؤلفه‌هایی است که سیاستگذاری عمومی ناکارآمد هر حکمرانی را در محیط داخلی، پنهان ساخته و ابعاد سیاستگذاری خارجی را برجسته و بارز می‌سازد. دولت ترکیه طی یک دهه اخیر همواره از سیاست توسعه‌طلبی خارجی برای تحقق آرمان چشم‌انداز 2023 سیاستگذار اعظم خود رجب طیب اردوغان بهره برده و منازعه و بحران‌های بزرگی در آسیای جنوب غربی را بازآفرینی نموده است.

در کنار تمام آرزوهای توسعه‌طلبانه سیاستگذار اعظم ترکیه رجب طیب اردوغان، میل و تمنای قدیمی ترکیه به تصرف مجدد موصل و کرکوک در عراق را می‌توان سیاستی دانست که اصل امکان‌پذیری سیاستگذاری را رعایت ننموده و نه‌تنها نیتی خطرآفرین دارد، بلکه نشانی از حماقت سیاستگذاران این سیاست نیز می‌باشد.

بحث و نزاع توئیتری سفیران ایران و ترکیه در عراق پیرامون دخالت نظامی ترکیه در شمال عراق که به سطح وزارت امور خارجه طرفین و احضار سفیران دو کشور نیز کشیده شد، نشانی از اهمیت موقعیت عراق در معادلات منطقه‌ای است. اما واقعیت ماجرا را باید در چارچوب اصل امکان‌پذیری سیاستگذاری ترکیه در تحقق آرزوی دیرینه تصرف موصل و کرکوک در چند محور مورد بررسی قرار داد:

یکم - چشم طمع ترکیه به نفت کرکوک و اقلیم سازی قومی: عراق کشوری است که موزائیک قومی و مذهبی بسیار خاصی در جهان عرب دارد. استان کرکوک به عنوان یکی از استان‌های شمالی و نفت‌خیز عراق علاوه بر ظرفیت بالقوه 9 میلیارد بشکه‌ای نفت قابل استخراج1، خود موزائیکی از اقوام و مذاهب گوناگون است که اهمیت این استان در معادلات داخلی و حتی منطقه‌ای و جهانی را افزایش داده است.

علاوه بر مناقشه دیرین دولت مرکزی عراق با اقلیم کردستان این کشور بر سر مدیریت و اداره استان کرکوک، دولت ترکیه نیز همواره چشم طمع به این منطقه نفت‌خیز و راهبردی داشته است تا به بهانه حقوق شهروندان ترکمن این استان، به اقلیم سازی جدید به عنوان اقلیم ترکمن و تسلط ،بلکه تصرف و بازاشغال این استان و الحاق آن به خاک ترکیه اقدام نماید.

ادعای بزرگ و نابخردانه که اصل امکان‌پذیری سیاست الحاق سرزمینی در قرن 21 را نفی نموده است، حق تسلط و بازالحاق بخش‌هایی مهم از عراق شامل: موصل، کرکوک، دهوک، اربیل و ... به خاک ترکیه است!

ادعای ترکیه پیرامون حق تسلط یا تصرف مناطقی از خاک عراق که خود بخشی از سیاستگذاری توسعه‌طلبانه چشم انداز 2023 اردوغان است، هیچ‌گونه امکان‌پذیری را در نظر نگرفته و بیشتر به توهم و بلکه حماقت سیاستگذاری شباهت دارد که سایر بازیگران جهانی، منطقه‌ای به خصوص دولت عراق را فراموش نموده یا وجود آنان را درک نمی‌نماید!

یکی از نمونه‌های این ادعای امکان‌ناپذیر ترکیه پیرامون تسلط و تصرف بخش‌های وسیعی از عراق به‌خصوص کرکوک و موصل، سخنان زین‌العابدین ترک‌اوغلو رئیس آرشیو اداره کل ثبت اسناد ترکیه در سال 2016 و همزمان با افزایش حضور نظامی ترکیه در شمال عراق است که مدعی شده‌اند: << بیش از 77000 سند ثبت زمین مربوط به دوره حکومت عثمانی در عراق هنوز در آنکارا بایگانی است. 77،063 گواهی زمین که مناطق موصل و کرکوک را پوشش می‌دهد - مراکز مهم صنعت نفت عراق امروز - از 1847 تا 1917 را در بر می‌گیرد. آن سرزمین‌ها در آن زمان متعلق به ما بودند. ما در شرایطی هستیم که می‌توانیم حق‌مان را در آنجا بگیریم و اعمال مالکیت نمائیم.>>2

مناطق مورد نظر ترکیه برای تصرف در واقع دارای اهمیت جهانی در ابعاد مختلفی هستند. مناطقی مانند کرکوک و موصل علاوه بر ذخایر نفت و گاز فراوان، دارای ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی، دینی و مذهبی در سطح منطقه‌ای جهانی هستند، به نحوی که این مناطق دارای موزائیکی از مذاهب و حتی ادیان الهی است که این مناطق را برای پیروان مذاهب و ادیان مذکور مقدس ساخته است.

اهمیت نفت کرکوک برای دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان از چنان اهمیتی برخوردار است که هرگز حاضر به قبول یک شریک یا مدعی جدید در این حوزه نیستند. دولت ترکیه که چشم طمع به نفت کرکوک دارد، نشان داده است که برای این آرزوی نابخردانه خود حاضر است تا علاوه بر حملات نظامی به عراق، از گروه‌های تروریست وابسته نیز برای تصرف مناطقی چون موصل و کرکوک بهره گیرد، رویکردی که برای اشغال منابع نفت شمال شرق سوریه و سرقت نفت سوریه از طریق نیروهای تروریست وابسته به ترکیه انجام داده است.

ادعاهای مضحک دولتمردان ترکیه نسبت به موصل، کرکوک و ... سبب شده است تا سیاستگذاری خارجی دولت اردوغان علاوه بر تمسخر اصول روابط بین‌الملل در قرن 21، مورد اعتراض بسیار شدید تمامی اقوام و مذاهب عراقی قرار گیرد. زیرا اقلیم سازی جدید در عراق به هر عنوانی که باشد با مخالفت شدید دولت مرکزی و سایر بازیگران مهم منطقه‌ای و جهانی مواجه خواهد شد.

دوم - سیاستگذاری چشم‌انداز 2023 اردوغان یا حماقت ایدئولوژیک: بخش عمده سیاستگذاری عمومی ترکیه در راستای تحقق چشم‌انداز آرمانی 2023 اردوغان است که توسط استاد سیاستگذاری راهبردی ترکیه در عصر کنونی یعنی احمد داووداغلو طراحی و تدوین شده است. در چشم‌انداز 2023 اردوغان، قرار است بخش‌های بسیاری از سرزمین‌هایی که از امپراتوری عثمانی جدا، مستقل شده و هر کدام بیش از یک سده است کشوری مستقل هستند، دوباره به تصرف و اشغال ترکیه درآمده و ترکیه بزرگ را شکل دهند!

آنچه چشم‌انداز 2023 ترکیه نام گرفته است، در ظاهر و مطابق اعلام مسئولین ترکیه‌ای، دارای مؤلفه‌های اقتصادی، فرهنگی، آموزشی و .. است که هیچ اشاره‌ای به اهداف سیاسی و توسعه طلبی جغرافیایی نشده است. اما نباید فراموش نمود که اصل سیاستگذاری خارجی ترکیه طی دو دهه اخیر بر اساس نظریه " عمق راهبردی " دکتر احمد داووداوغلو بنیان نهاده شده است که به شدت بر بازگشت به دوران عزت و عظمت امپراتوری عثمانی اما با ظاهر جمهوری اصرار دارند.

احمد داوداوغلو در سخنرانی سال 2012 خود مدعی می‌شوند که « هر سرزمینی که در سال‌های 1911 تا 1923 از دست داده‌ایم و از آنها عقب‌‌شینی کرده‌ایم را در سال‌های 2011 تا 2023، به دست می‌آوریم و با برادران‌مان در آن سرزمین‌ها دیدار می­‌کنیم. این یک مأموریت تاریخی ضروری است.»3

این سخنان داووداوغلو به عنوان سیاستگذار راهبردی ترکیه، وزیر امور خارجه وقت این کشور که سپس نخست وزیر ترکیه شدند را می‌توان یکی از بارزترین و شفاف‌ترین اعلام مواضع چشم‌انداز 2023 ترکیه قلمداد نمود که اصل نیات و اهداف دولت ترکیه و آرمان اردوغان را مشخص می‌نماید.

این سخنان داووداوغلو از چند محور قابل بررسی هستند:

الف – سرزمین‌های 1911 تا 1923: این جمله وزیر امور خارجه وقت ترکیه و یکی از قدرتمندترین سیاستگذاران این کشور در سال 2012 یعنی احمد داووداوغلو دارای دو دوره زمانی خاص است که دوره اول آن یعنی از 1911 تا 1923 یادآور دوران ضعف شدید و فروپاشی نهایی امپراتوری عثمانی است.

طی این دوره زمانی (1923-1911) که دوران سیاه تاریخ ترکیه طی حدود 100 سال اخیر محسوب می‌شود، بزرگ‌ترین و قوی‌ترین امپراتوری جهان طی این بازه زمانی به حدی ناتوان و شکست خورده بود که علاوه بر فروپاشی، استقلال و جدایی همه سرزمین‌های اشغالی پیرامونی در اروپا، آسیای صغیر، شمال آفریقا و حوزه عربی، حتی بخش‌های مهم و اصلی این کشور مانند: ازمیر، آناتولی شرقی و ... نیز بر اساس معاهده سِوِر در سال 1920 میان فاتحان جنگ تقسیم شده بود.

هر چند با قدرت‌یابی ترک‌های جوان تحت رهبری مصطفی کمال آتاتورک، تمامیت ارضی ترکیه بازپس گرفته شده و جغرافیای سیاسی کنونی ترکیه حفظ شد، اما در هر حال سال‌های 1911 تا 9123 برای شهروندان کنونی ترکیه و به‌خصوص برخی بلندپروازان این کشور، سیاه‌ترین دوران و حسرت‌بارترین دوره تاریخی آنان محسوب می‌شود.

ب - سال‌های 2011 تا 2023: دیگر دوره زمانی تصریح شده در سخنرانی احمد داووداوغلو که همخوانی و همپوشانی خاصی با بازه تاریخی اول دارد، سال‌های 2011 تا 2023 را شامل می‌شود که یادآور صدمین سالگرد 1911 تا 1923 است و بر نقش و تأثیر ترکیه بر تحولات سیاسی، اجتماعی منطقه و به‌ویژه تحولات جهان عرب که با عناوینی چون: بهار عربی، بهار اسلامی، بیداری اسلامی و ... معروف هستند نیز اشاره دارد.

اگر چه این تحولات سیاسی و اجتماعی جهان عرب از پایان سال 2010 در تونس شروع شد، اما تغییر دولت و سقوط دیکتاتور تونس در ژانویه 2011 رخ داده و سپس سال 2011 به سال سراسر اعتراض، آشوب و سرنگونی برخی حاکمان عرب تبدیل شد. آشوب‌ها سراسر جهان عرب را فرا گرفته و سال 2011 را به یک سال سرشار از اخبار اعتراضات و تغییرات سریع در کشورهای حوزه عربی تبدیل کرد که البته دولت ترکیه نیز به شدت در این تحولات دخالت داشته و در معرفی خود به عنوان الگو و جانشین دولت‌های سرنگون شده، سعی داشت.

بنابراین سال 2011 را می‌توان سال آغاز بازگشت به دوران نوستالژی امپراتوری عثمانی قلمداد کرد که با کمک گرفتن دولت ترکیه از هسته‌های خاموش و مخفی اخوان‌المسلمین که از کما خارج شده بودند در سراسر حوزه عربی و به‌خصوص در مصر، سوریه، تونس و ... در حال کسب و افزایش منافع راهبردی خود بودند.

سال 2023 نیز که یکصدمین سالگرد پایان امپراتوری ترکیه و تشکیل جمهوری ترکیه کنونی است از این جهت از سوی داووداوغلو مطرح می‌شود که قادر بود تا در این سال و درست در صدمین سالگرد سقوط و فروپاشی دردآور امپراتوری عثمانی در 1923، بار دیگر ترکیه کنونی در شکل و شمایل یک ابرقدرت جدید (قدرت جهانی) در جهان به قدرت‌نمایی بپردازد.

سوم - دیدار با برادران در سرزمین‌های عقب‌نشینی شده: بخش مهم سخنان سیاستگذار اعظم ترکیه و خالق نظریه "عمق راهبردی" که نیات و اهداف سران این کشور را آشکار می‌کند، مؤلفه "دیدار با برادران‌مان در هر سرزمینی که در سال‌های 1911 تا 1923 از دست داده‌ایم و از آنها عقب‌نشینی کرده‌ایم" است.

این بخش از سخنان داووداوغلو را می‌توان بارزترین و صریح‌ترین اعتراف سران دولت ترکیه برای تسلط یا تصرف و اشغال سرزمین‌های جدا شده از ترکیه در زمان فروپاشی عثمانی طی سال‌های 1911 تا 1923 دانست که تنها از طریق اقدامات ستیزه‌جویانه، جنگ‌طلبانه و دخالت‌های آشکار و مخفی ترکیه در کشورهای مستقل، برآورده می‌شوند.

برادرانی که ترکیه (اردوغان و داووداوغلو) می‌خواهند از سال 2011 تا سال 2023 با آنها دست بدهند، کدام برادران یا کشورها هستند؟

برای پاسخ به این پرسش باید به بازه زمانی اول این سخنان یعنی 1911 تا 1923 مراجعه شود و کشورها و سرزمین‌هایی که در این دوره از امپراتوری عثمانی جدا شدند را جستجو کنیم. با توجه به اهمیت دسترسی ترکیه به اهداف خود در این کشورها، فهرستی بلند از کشورهای عربی را می‌توان تهیه کرد.سرزمین‌های که اکنون بخشی از خاک کشورهای مستقل عراق، سوریه، لیبی، عربستان و ... هستند!

البته سیاستگذاری آرمانی 2023 اردوغان برای ترکیه با پوششی از ابزارها و تاکتیک‌های دوستانه و نرم بر پایه ایدئولوژی مذهبی اهل سنت پوشش شده تا دولت‌های که بیش از یکصد سال است مستقل و خود بازیگرانی مهم و اثرگذار در صحنه جهانی هستند را با واژه‌ها و تاکتیک‌های نرمی چون "دیدار و دست دادن با برادران " فریب داده و با نیرنگ " برادران ایدئولوژیک و مذهبی " بر آنان تسلط یابند.

توهم بازتصرف و بازالحاق بخشی از خاک عراق به‌خصوص موصل و کرکوک به خاک ترکیه که بخشی مهم از همان سرزمین‌های مورد اشاره در چسم‌انداز 2023 اردوغان است، چنان در ذهن دولتمردان ترکیه حک شده است که آنان به جای تعامل ،پاسخ و برخورد مناسب به همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق در سال 2017، ادعای تاریخی بر کرکوک را مطرح نمودند. بینالی یلدیریم نخست وزیر ترکیه در تماس به نخست وزیر عراق ضمن محکوم نمودن همه پرسی کردستان عراق و برافراشتن پرچم اقلیم کردستان بر شهر کرکوک، این شهر را " یک شهر ترکمن "4 دانسته و ادعای حق حاکمیت نسبت به آن داشته است.

اکنون و در پایان دومین دهه از قرن بیست و یکم، ادعای توسعه طلبی ترکیه در چارچوب آرمان چشم انداز 2023 اردوغان که با تاکتیک تهاجم به شمال شرقی سوریه، شمال عراق به‌خصوص برنامه‌ریزی و تهدید به حمله به سنجار را می‌توان جلوه‌ای از حماقت سیاستگذاری دولت ترکیه قلمداد نمود که چنین سیاستگذاری امکان‌ناپذیری را دنبال می‌نمایند. چنین سیاستی که امکان‌پذیری آن در حد صفر است، تا زمانی که سایر قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای و جهانی مانند: ایران، عربستان، اسرائیل، روسیه، آمریکا و به‌خصوص دولت عراق و شهروندان آزاد و سربلند آن حضور دارند، سیاستی نابخردانه است که تنها به افزایش تنش‌ها و شروع جنگ جدید در منطقه منجر می‌گردد.

سوم - حمایت از تروریسم برای اشغال عراق: بخشی از سیاست آرمانی چشم‌انداز 2023 اردوغان در ابتدای سال 2010 بر حمایت و پشتیبانی از گروه‌ها و سازمان‌های تروریست برای نفوذ و اشغال سرزمین‌های مورد نظر در عراق و سوریه استوار گردید. حمایت و پشتیبانی از سازمان‌های تروریستی و جنگ‌افروزی مانند: داعش، جبهه النصره، ارتش آزاد سوریه و ... که هر کدام در راستای سیاست‌های اردوغان ایفای نقش نموده و البته از حمایت ایشان برخوردار بودند.

بیشترین منافع ایجاد و ظهور گروههای تروریستی در سوریه و عراق از ابتدای 2010 به دولت ترکیه رسیده است. نمونه بارز اینگونه حمایتها و ایجاد گروهها و سازمانهای تروریستی در منطقه را میتوان در سیاست کمک تسلیحاتی و لجستیکی سازمان اطلاعات و امنیت ترکیه ( میت ) به تروریست‌های داعش و ...که در ترکیه با عنوان افتضاح " کامیون‌های میت " یا " MIT trucks " مشهور است، مشاهده نمود که اسرار و تصاویر این افتضاح دولت ترکیه توسط " جان دوندار " مدیرمسئول سابق روزنامه جمهوریت این کشور افشا شد.

در این افتضاح، سازمان اطلاعات و امنیت ترکیه ( میت ) صدها کامیون تسلیحات برای تروریست‌های مورد حمایت ترکیه در سوریه به صورت قاچاق و البته با حکم صریح و خاص دولت ترکیه به داخل سوریه فرستاده است که بخشی از این کامیون‌ها در سال 2014 توسط دادستانی ترکیه در مرز سوریه توقیف و فیلم و تصویر آن توسط جان دوندار و دیگر دوستانش منتشر شده، این افشاگری سبب خشم اردوغان و دستگیری و محاکمه افشاگران و محکومیت جان دوندار به 27 سال زندان گردید.5

تهاجم داعش به استان نینوای عراق و اشغال آنی و برق‌آسای این استان به‌خصوص مرکز آن یعنی موصل به عنوان دومین شهر بزرگ عراق که استاندار آن " اثیل النجیفی " از مهره‌های دولت اردوغان بوده و حتی به ترکیه فرار نمود را می‌توان ازجمله موارد مشکوک روابط ترکیه و داعش در حمله برق‌آسای آنان به عراق محسوب نمود. البته موارد بسیاری دیگر از دخالت‌ها یا حمایت‌های دولت ترکیه از گروه‌ها یا چهره‌های ستیزه‌جو، آشوب‌طلب و تروریست را در عراق می‌توان برشمرد که دولت اردوغان را به دولتی تروریست‌‌پرور تبدیل نموده است:

  • پذیرفتن طارق الهاشمی (معاون رئیس جمهور عراق که از سران گروه‌های اهل سنت بود و به ترکیه فرار نمود) در ترکیه و پذیرایی دائمی از وی که عامل جنایات متعدد تروریستی بر علیه شهروندان عراق بوده و چندین حکم اعدام در عراق داشته و حتی اینترپل نیز خواهان بازداشت وی بوده است.6
  • پذیرش و حمایت همه‌جانبه از اثیل النجیفی استاندار استان نینوا که به جاسوسی برای ترکیه متهم شده7و یکی از عوامل اصلی سقوط موصل به دست داعش است که ادعای تشکیل اقلیم موصل را نیز مطرح نموده بود.8
  • پذیرش و حمایت همه‌جانبه از اسامه النجیفی رئیس اسبق مجلس عراق و ازجمله سران تنش‌آفرین و ستیزه‌جوی عراق که درست در زمان عملیات عراق برای آزادسازی موصل از تصرف داعش، اولویت خود را خودمختاری موصل و اقلیم سازی اهل سنت معرفی نموده بود.9
  • ایجاد، حمایت و پشتیبانی کامل لجستیکی، تسلیحاتی و ... از گروه‌های تروریستی ارتش آزاد سوریه، جبهه النصره و ...10

*

سیاستگذارانی که اصل امکان‌پذیری را در سیاستگذاری خود لحاظ ننموده یا آن را انکار نمایند، نه‌تنها دچار توهم شده‌اند بلکه وارد محدوده حماقت نیز شده، شهروندان و سایر بازیگران مستقل را نیز تهدید نموده و به آنها آسیب خواهند رساند.

سیاستگذاری خارجی یک دهه اخیر دولت ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان که بیشتر در چارچوب توسعه‌طلبی جغرافیایی بوده است، جهان به‌خصوص آسیای جنوب غربی را با بحران‌های بزرگ مواجه ساخته است. سیاست آرمانی چشم‌انداز 2023 اردوغان برای ترکیه که بر بازتصرف و الحاق مجدد بخش‌هایی از امپراتوری سرنگون شده عثمانی به ترکیه کنونی استوار است، چشم طمع به مناطقی چون ادلب و حلب در سوریه و به‌ویژه موصل، کرکوک و دهوک در عراق داشته و برنامه‌های مداخله‌جویانه نظامی برای تصرف و اشغال این بخش از خاک عراق را دارد!

این آرمان توسعه‌طلبی منطقه‌ای که بسیار احساسی است، در چارچوب اندیشه‌های عمق راهبردی احمد داووداوغلو قابل پیگیری و ردیابی هستند. این سیاستگذار عظمت‌گرای ترکیه‌ای، به صراحت از حس مالکیت منطقه‌ای و نقش آن در عمق راهبردی ترکیه سخن گفته و مدعی می‌شوند که: << عمق راهبردی نیز بر ایجاد مالکیت منطقه‌ای بر اساس علایق و آرمان‌های مشترک استوار است.>>11 یعنی علایق و آرمان‌های مشترکی که دولت ترکیه می‌تواند با بهانه آنها ادعای مالکیت و تسلط بر بخش هایی از منطقه آسیای جنوب غربی را داشته باشد.

این سیاستگذاری اردوغان چنان مضحک است که تمام شهروندان عراق و حتی خود ترکیه، تحقق چنین سیاستی را غیرممکن دانسته و به تمسخر این آرمان دولت ترکیه پرداخته‌اند. وقتی اصل امکان‌پذیری در سیاستگذاری توسعه‌طلبانه ترکیه در عراق، سوریه، لیبی و ... را بررسی نمائیم، همواره با یک خط سیر حماقت مواجه می‌شویم، زیرا امکان تحقق سیاست توسعه‌طلبی جغرافیایی اردوغان در منطقه به‌خصوص عراق با وجود تمام هزینه‌ها و تلفات انسانی ترکیه در این سیاستگذاری، در حد صفر بوده و غیر ممکن نشان داده است.

**

ادعای سفیر ترکیه در عراق پیرامون ایران و پاسخ غیرمنطقی‌اش به سفیر ایران در عراق را می‌توان بخشی از تلاش‌های بی‌پایان و خسارت‌بار ترکیه برای تنش‌آفرینی و آشوب‌سازی در عراق محسوب نمود که در چارچوب همان آرمان 2023 ترکیه برای بازتصرف و الحاق مناطق مهم عراق به ترکیه می‌باشد.

با توجه به اصل امکان‌پذیری در سیاستگذاری و از سوی دیگر شرایط آسیای جنوب غربی به‌ویژه عراق، دولت ترکیه هیچ بختی برای تصرف و الحاق مناطق موردنظر خود در عراق ( کرکوک، موصل و ...) نداشته، سیاست توسعه‌طلبی ترکیه در عراق نیز اصل امکان‌پذیری را رعایت ننموده و بیشتر به یک توهم حماقت‌گونه شباهت دارد تا یک سیاستگذاری امکان‌پذیر.

پاسخ توئیتری سفیر ترکیه به سفیر ایران در عراق را نباید یک واکنش معمولی قلمداد نمود. اما به هر حال باید به سفیر محترم ترکیه در عراق و سایر دولتمردان این کشور یادآور شد که ایران چشم طمع به سرزمین عراق ندارد. اما آرمان ترکیه برای تصرف و الحاق کرکوک، موصل و ... عراق به خاک ترکیه نیز هیچ‌گاه تحقق نیافته و چشم طمع سیاستگذار اعظم ترکیه به خاک عراق نیز توسط شهروندان عرب، کرد، ترکمن، شیعی، سنی، مسیحی و ... عراق کور خواهد شد تا حماقت سیاستگذاران در توسعه‌طلبی جغرافیایی در منطقه بر همگان آشکار گردد.

منابع:

1- خبرگزاری رویترز. 11 نوامبر 2018. به آدرس: https://www.reuters.com/article/us-iraq-oil-explainer-idUSKCN1NG0AM

2- خبرگزاری آناتولی. 26 اکتبر 2016. به آدرس: https://www.aa.com.tr/en/todays-headlines/land-certificates-show-turkish-ties-to-iraq/672855

3- سایت خبری هابرتورک. 21 ژانویه2012. به آدرس: https://www.haberturk.com/gundem/haber/708252-kaybettigimiz-topraklarda-bulusacagiz

4- خبرگزاری رووداو. 2 فوریه 2017. به آدرس: https://www.rudaw.net/english/middleeast/turkey/02042017

5- خبرگزاری یورونیوز. 23 دسامبر 2020. به آدرس: https://www.euronews.com/2020/12/23/turkish-court-convicts-exiled-journalist-can-dundar

6- شبکه الجزیره. 2 می 2012. به آدرس: https://www.aljazeera.com/news/2012/5/8/the-legal-travails-of-tariq-al-hashemi

7- شبکه العربیه. 20 اکتبر 2016.به آدرس: https://english.alaraby.co.uk/english/news/2016/10/20/iraq-government-charges-pro-turkish-former-mosul-governor-with-espionage

8- دویچه وله آلمان. 26 اکتبر 2016. به آدرس: https://www.dw.com/fa-ir/36161643

9- شبکه العربیه. 5 ژانویه 2017. به آدرس: https://english.alaraby.co.uk/english/news/2017/1/5/iraqi-vp-hints-at-post-is-break-up-of-iraq

10- سایت خبری هابرلر ترکیه. 2 ژوئن 2014. به آدرس: https://www.haberler.com/akp-nin-suriye-yenilgisi-ve-esad-kitabi-6109629-haberi/

11- پایگاه خبری وزارت امورخارجه ترکیه. 12 مارس 2012. به آدرس: http://www.mfa.gov.tr/interview-by-mr_-ahmet-davuto%C4%9Flu-published-in-auc-cairo-review-_egypt_-on-12-march-2012.en.mfa

125663
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.