سیاست‌گذاری تعیین سبد حامل‌های انرژی در بخش حمل و نقل کشور

انرژی یکی از عوامل اصلی توسعة هر کشور محسوب می‌شود و تعیین و اجرای راهکارهای مناسب در کلیه‌ی حوزه‌های مربوط به انرژی تسهیل کننده‌ی توسعه‌ی پایدار در کشور خواهد بود. حوزه حمل و نقل به عنوان مصرف کننده نهایی انرژی از این امر مستثنا نیست. یافتن راهکارهایی برای بهبود سبد حامل های انرژی در بخش حمل و نقل، به عنوان پر مصرف ترین بخش های انرژی کشور امری ضروری است. در این رهگذر استفاده از ابزار و چارچوب های سیاستگذاری نوین، که شرایط توسعه پایدار را مهیا می سازد پسندیده و مفید به نظر می‌رسد.

صنعتی شریف، موسسه تکنولوژی ماساچوست (ام آی تی)

دکتری مدیریت استراتژیک

پژوهشگر سیاستگذاری انرژی

تصویر سیاست‌گذاری تعیین سبد حامل‌های انرژی در بخش حمل و نقل کشور

توسعه پایدار بر سه ستون جامعه، اقتصاد، و محیط زیست استوار است، این نوشتار ضمن توجه به پیوستگی انرژی­های مورد استفاده در بخش حمل و نقل از یک سو و پایداریِ توسعه کشور از سوی دیگر، بر لزوم تدوین سیاست گذاری کلان در این بخش تاکید می کند. علیرغم تشکیل نهادهایی در کشور برای سیاست گذاری در حوزه های انرژی و حمل و نقل مشاهده می شود اولاً نسبت به ارکان سه گانه توسعه پایدار کم توجهی شده است و ثانیاً نقش سیاست گذاری کلان به عنوان موضوعی راهبردی در دورنمای این نهادها به قدر کفایت استوار و سازمان یافته نیست. از این رو این نوشتار پیشنهاد تاسیس نهادی موقت تحت نام کارگروه های مطالعاتی را به وزارت راه و شهرسازی ارائه می نماید و این هدف را مد نظر دارد که در این کارگروه ها به ارزیابی فنی و اقتصادی، ارزیابی زیست محیطی و اجتماعی از منظر توسعه مطلوب و ماندگار، و نیز ارزیابی برنامه ریزی و مدیریتی سبد انرژی حمل و نقل کشور پرداخته می‌شود.

1- مقدمه

مطابق نظر اکثر کارشناسان، انرژی های فسیلی در جهان در حال پایان پذیرفتن است. برخی مانند کینگ هوبرت معتقدند که تولید نفت خام در جهان از مقدار ماکزیمم خود در سال 2007 به اندازه 95 میلیون بشکه در روز بیشتر نشده است، و از این پس مقدار تجمعی تولید جهان با افت روبروست. این همان خاصیت کهنسالی منابع نفت و گاز جهان است. برخی دیگر معتقدند که بیشترین مقدار تولید نفت جهان در سالهای 2017 تا 2020 اتفاق خواهد افتاد. اما جالب تر از همه آن است که بشر می تواند از عصر استفاده بی انتها از منابع فسیلی بگذرد، در حالی که همچنان این ذخائر در جهان موجود باشند. همان مثال معروف که عصر پارینه سنگی به این دلیل به پایان نرسید که دیگر سنگی وجود نداشت. بدین معنا که پژوهش ها هر روزه در تجاری سازی و اقتصادی کردن انرژی های تجدیدپذیر گام های بلندی بر می دارند و منابع انرژی جایگزین را معرفی می کنند. انرژی های تجدیدپذیر فرصتی است که امکان گذار از انرژی با منشاء فسیلی را به انرژی های پاک فراهم می آورد. به ویژه گزارش های آژانس بین المللی انرژی حاکی از آن است که استفاده از انرژی های خورشیدی فتوولتائیک و برق بادی به مراحل اقتصادی خود رسیده است که استفاده از آن را منطقی و به صرفه ساخته است. هم اکنون یک شرکت هندی تولید انرژی بادی را بصورت اقتصادی انجام می دهد ، یک شرکت خورشیدی در لهستان نیز همینطور .
در ایران، در بین بخش های مصرف کننده فرآورده های نفتی، بخش حمل و نقل جایگاه دوم را به خود اختصاص داده است به طوری که نزدیک به نیمی از انرژی کشور در این بخش مصرف می شود. تلاش های جهانی برای توسعه استفاده از سوخ