شناسه خبر: 112976

چهارشنبه 5 دی 1397 16:50

معرفی کتاب‌های مسائل راهبردی بحران آب (۴)

تأثیرات شوک‌های آب و هوایی بر فعالیت اقتصادی

کتاب «تأثیرات شوک‌های آب و هوایی بر فعالیت اقتصادی؛ کشورهای کم‌درآمد چطور می‌توانند با این شرایط کنار بیایند؟» ترجمه گزارشی با عنوان «The effects of weather shocks on economic activity: How can low-Income countries cope» است که صندوق بین‌المللی پول (International Monetary Fund) آن را در سال ۲۰۱۷ منتشر کرده‌است. این گزارش در مرکز بررسی‌های استراتژیک توسط مجتبی خادمی و جواد عرب یارمحمدی ترجمه شده و موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی در ۱۴۲ صفحه آن را به چاپ رسانده‌است. خلاصه مدیریتی این کتاب به شرح زیر است:

دماهای جهانی طی ۴۰ سال گذشته با سرعتی بی‌سابقه افزایش یافته­‌اند، و گرمایش قابل توجه بیشتری نیز ممکن است اتفاق بیافتد، که این امر به توانایی ما در مهار انتشار گازهای گلخانه­‌ای بستگی دارد. افزایش دما تأثیرات اقتصادی کلان نابرابری را در پی دارد، که پیامدهای نامطلوب در کشورهای با اقلیم نسبتاً گرم (نظیر اکثر کشورهای کم‌درآمد) بیشتر خواهد بود. در این کشورها، افزایش دما تولید سرانه را هم در کوتاه­‌مدت و هم میان­‌مدت کاهش می­‌دهد، بهره­‌وری نیروی کارِ در معرض گرما را تحت فشار قرار می­‌دهد، سرمایه‌گذاری را کُند می­‌کند، و به سلامتی جامعه لطمه وارد می‌­کند. سیاست‌های داخلی درست به طور کلی همراه با سرمایه­‌گذاری در استراتژی­‌های تطبیقی به خصوص، تا حدی می­‌تواند به کاهش پیامدهای نامطلوب شوک­‌های آب و هوایی کمک کند. اما با توجه به محدودیت‌هایِ پیشِ روی کشورهای کم‌درآمد، جامعۀ بین‌­المللی می‌­باید نقشی کلیدی در حمایت از تلاش­‌های این کشورها جهت کنار آمدن با تغییر اقلیم (یک تهدید جهانی که آنها دخالت اندکی در آن داشته­‌اند) ایفا کند و با اینکه تحلیل ارائه ‌شده در این گزارش روی تأثیرات شوک‌های آب و هوایی روی کشورهای کم‌درآمد تمرکز می­‌کند، اما اکثر کشورها به طور فزاینده تأثیرات منفی و مستقیم ناشی از تغییرات اقلیمی بی‌وقفه را احساس خواهند کرد، آن هم به‌واسطۀ گرمایش فراتر از سطوح بهینه در کشورهایی که در حال حاضر خنک­‌تر هستند، فجایع طبیعی پر تکرارتر از گذشته، بالا آمدن سطح آب دریاها، از دست رفتن تنوع زیستی، و پیامدهای ناخواسته ناشی از کشورهای آسیب‌پذیر. با نگاه به آینده، تنها تداوم همکاری بین‌­المللی و یک تلاش جمعی در راستای برطرف کردن علت­‌های گرمایش جهانی که به دست بشر ایجاد شده­‌اند، می­‌تواند مخاطرات بلندمدت تغییر اقلیم را محدود سازد.

تعیین پیامدهای اقتصادی تغییر اقلیم کار دشواری است. افزایش­های دمایی با اندازه­ای که به طور بالقوه می­تواند در طول قرن بعدی رخ دهد، و نیز بسیاری دیگر از جنبه­های تغییر اقلیم مانند بالا رفتن سریع سطح آب دریاها، اسیدی شدن اقیانوس­ها و مواردی از این قبیل، به دور از تجربیات تاریخی اخیر (و مرتبط) بوده و می­تواند تعداد زیادی از کشورها را تحت تأثیر قرار دهد.

برونیابی از روی رابطۀ تاریخی مشاهده شده بین فعالیت انسان­ها و الگوهای آب و هوایی نیز می­تواند دشوار باشد زیرا جوامع خود را با تغییرات مداوم در اقلیم وفق می­دهند. با این وجود بررسی تأثیرات اقتصادی کلان نوسانات سالانه در الگوهای آب و هوایی می­تواند بینش­های مفیدی را در این زمینه ایجاد کند. دل، جونز و اولکن در پژوهش تأثیرگذار خود به این موضوع پی برده‌اند که دماهای بالا رشد اقتصادی را در کشورهای کم‌درآمد به میزان قابل توجهی کاهش می­دهد. بورک، هسیانگ و مینگل­ شواهدی را ارائه می‌کنند مبنی بر اینکه بهره­وری در دمای حدود ۱۳ درجه سانتیگراد به اوج خود رسیده و در دماهای بالاتر به شدت افت می­کند. از آنجا که کشور­های کم‌درآمد در نواحی جغرافیاییِ با اقلیم­های گرمتر جمع شده­اند، یافته­های پژوهش بورک، هسیانگ و میگوئل نشان می‌دهند که افزایش دما به طور ویژه برای این مجموعه از اقتصادها زیان­بار است.

کشورهایی که به صورت منفی تحت‌تأثیر تغییر اقلیم هستند، باید تاب‌آوری خود را نسبت به بالا رفتن دما و رویدادهای آب و هوایی شدید افزایش دهند؛ هم از طریق تقویت توانایی خود در تعدیل شوک­‌ها (که ممکن است بیشتر تکرار شوند)، و هم با سرمایه­‌گذاری روی استراتژی­‌های انطباقی (سازگاری)، مانند تنوع بخشیدن به فعالیت­‌ها، سرمایه­‌گذاری روی زیرساخت، و نوآوری در فناوری؛ که زیان ناشی از آنها را کاهش می­‌دهد. جوامع هم‌چنین ممکن است نسبت به شرایط اقلیمی متغیر با تغییر مکان از لحاظ جغرافیایی واکنش نشان دهند، امری که می­‌تواند پیامدهای مهمی در زمینۀ عبور از مرزها در بر داشته باشد. اما شواهدی که بر اساس آنها سیاست‌هایی بتوانند به کشورها و افراد در کنار آمدن با شوک­‌های آب و هوایی کمک کنند، محدود هستند.