کد مطلب: 113202

چهارشنبه 23 مرداد 1398 16:08

مرکز مشورتی مطالعات و مستندسازی منتشر کرد:

پیش‌بینی راهبردی آینده مسائل خاورمیانه در سال ۲۰۱۹

این برآورد راهبردی، به دنبال ساخت سناریوهای متعدد برای نحوة پیش‌برد مسائل عمده و رخدادهایی است که ما اعتقاد داریم، شکل منطقه در سال 2019 را تعیین می‌کنند. نقطه آغاز این کوشش، از رویکردهای اساسی است که محیط منطقه‌ای را شکل می‌دهند و بر بازیگران تأثیرگذار و مسائل اساسی، تأثیر مستقیم دارند. نمونه‌ای از این رویکردها، در سطح منطقه‌ای عبارتند از: تشدید رقابت بین‌المللی در منطقه، آشفتگی رویکرد منطقه‌ای ایالات متحده، تشدید بازی موازنه بین قدرت‌های منطقه‌ای، استمرار نیروهای غیردولتی قوی در تأثیر عمیق بر درون رخدادها، استمرار مرکزیت کشورهای خلیج فارس در منظومه عربی، و اثرات فزاینده مسائل آب و هوا و محیط‌زیست و آب در روابط منطقه‌ای. رویکردها در سطح ملی عبارتند از: تشدید ماهیت استبدادی سیستم‌های سیاسی پس از سهل‌انگاری که در پی «بهار عربی» حاصل شد، غلبه‌یافتگی پدیده ناکامی حکومت‌ها و پیامدهای منجر به تشدید بحران‌های اقتصادی و توسعه‌ای، گسترش پدیده تعامل دیجیتالی شهروندان، بحران‌های حاصله از آن و توانایی آن برای بسیج، سازماندهی و اعتراض.

از شواهد پیچیدگی سیاست منطقه‌ای این است که دیگر نمی‌توان نیروهای محلی، دولتی و غیر دولتی را از تحلیل حذف کرد و تنها به فهم بازیگران بین‌المللی پرداخت. به این معنا که تئاتر منطقه‌ای دیگر سلسله مراتبی نیست، بلکه تخت شده است و تمام بازیگران تحت تأثیرات متقابل، شناخته می‌شوند. بنابراین این برآورد سعی کرده است تا به ارائه درک مختصری از منافع قدرت‌های برجسته بین‌المللی، منطقه‌ای عربی و غیر عربی، و اهدافشان و محدودیت اعمال شده بر آنها، در طول سال 2019 بپردازد.

بر اساس درک رویکردها و نقش بازیگران، امکان تحلیل مسیرهای احتمالی در تعدادی از پرونده‌ها و طیف وسیعی از مسائلی که مرکز گرانش در نقشه تنش‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای هستند، وجود دارد. مرتب کردن این مسائل از لحاظ جغرافیایی (مناطق فرعی در خاورمیانه) مشرق عربی، خلیج فارس و مغرب عربی (بحران لیبی به طور خاص)، صورت گرفت. افزون بر این، مسأله ناآرامی‌های سیاسی و اقتصادی در سراسر منطقه و برخی از کشورهای تحت تأثیر، بررسی گردید.

در جمع‌بندی این گزارش آمده است:

در سال ۲۰۱۹، در خاورمیانه چشم‌انداز هیچ‌گونه درگیری نظامی بزرگ وجود ندارد. این به خاطر سطوح فرسایشی است که در سال‌های اخیر رخ داده است، یا به خاطر توازن‌هایی که برخی از نیروها به درک آن رسیده‌اند، و یا به دلیل توافق‌ها و تفاهم‌هایی که در بیش از یک عرصه به دست آمده است. با این حال، وقوع خلل در محاسبه به دلیل نزدیکی برخی از بحران‌ها به لحظه توازن جدید، افزایش می‌یابد.