روایت کارن الیوت هاوس از اوضاع داخلی عربستان

چالش‌های آل‌سعود

یافتن شغل برای نسل جدید جوانان بیکار سعودی در غیاب درآمدهای سرشار نفتی به مشکل بزرگ تبدیل شده است. بهترین کاری که رژیم سعودی در این‌باره می‏تواند انجام دهد این است که در چشم مردمان خود آشوب منطقه‏ای را به حدی بزرگ جلوه دهد که سعودی‏ها ثبات نسبی این کشور تحت حکومت خاندان آل‌سعود را بهتر از هر چیز دیگری تلقی کنند.
اکنون که دونالد ترامپ زمام امور را به دست گرفته، شعارهای انتخاباتی‌اش که در سراسر جهان باعث اضطراب و عدم‌اطمینان شده بود، جای خود را به سیاست‌های واقعی رئیس‌جمهور داده است. با اینکه ترامپ در کارزارهای انتخاباتی، چندان به شرح و بسط برنامه سیاست خارجی خود نپرداخت، در چند مورد بسیار صریح و علنی صحبت کرد: علاوه بر نابود ساختن خلافت خودخوانده اسلامی (داعش) و رفتار جدی و سخت‌گیرانه با چین در تجارت، یکی از اولویت‌های اصلی «برچیدن توافق فاجعه بار با ایران» خواهد بود.
عراق جدید همانند گذشته یک تهدید نظامی برای جمهوری اسلامی نـیست، امـا‌ همچنان‌ زمینه‌های بالقوۀ هدایت تنش و ناامنی به حوزۀ امنیت ملی ایران را‌ دارا‌ است. مسائل امنیتی در شرایط جدید تغییر جدی کرده است. چالش‌های ناشی از رقابت‌ گروه‌های‌ مختلف‌ قومی و سـیاسی در داخـل عراق و آثار زیان‌بار ناشی از بی‌ثباتی و جنگ‌ داخلی، افراط‌‌گرایی، تفرقه‌های قومی و مذهبی و نهایتاً احتمال تجزیۀ این کشور از جمله چالش‌های‌ جدید‌ند که از زاویۀ داخلی عـراق وارد حـوزۀ امنیت ملی ایران می‌شود. جاوید منتظران (کارشناس ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه مالک اشتر) و سعید قربانی (دکتری آینده‌پژوهی و استادیار دانشگاه مالک اشتر) در مقاله‌ای به موضوع سناریوهای پیش‌روی عراق و شناسایی مطلوب‌ترین سناریو برای ایران پرداخته‌اند.
همه خبر (10)خلاصه سیاستی (1)مرور سیاستی (2)مقاله سیاستی (7)یافته‌های‌ پژوهشی سیاستی (12)رویداد (1)

روایت کارن الیوت هاوس از اوضاع داخلی عربستان

چالش‌های آل‌سعود

یافتن شغل برای نسل جدید جوانان بیکار سعودی در غیاب درآمدهای سرشار نفتی به مشکل بزرگ تبدیل شده است. بهترین کاری که رژیم سعودی در این‌باره می‏تواند انجام دهد این است که در چشم مردمان خود آشوب منطقه‏ای را به حدی بزرگ جلوه دهد که سعودی‏ها ثبات نسبی این کشور تحت حکومت خاندان آل‌سعود را بهتر از هر چیز دیگری تلقی کنند.
اکنون که دونالد ترامپ زمام امور را به دست گرفته، شعارهای انتخاباتی‌اش که در سراسر جهان باعث اضطراب و عدم‌اطمینان شده بود، جای خود را به سیاست‌های واقعی رئیس‌جمهور داده است. با اینکه ترامپ در کارزارهای انتخاباتی، چندان به شرح و بسط برنامه سیاست خارجی خود نپرداخت، در چند مورد بسیار صریح و علنی صحبت کرد: علاوه بر نابود ساختن خلافت خودخوانده اسلامی (داعش) و رفتار جدی و سخت‌گیرانه با چین در تجارت، یکی از اولویت‌های اصلی «برچیدن توافق فاجعه بار با ایران» خواهد بود.
عراق جدید همانند گذشته یک تهدید نظامی برای جمهوری اسلامی نـیست، امـا‌ همچنان‌ زمینه‌های بالقوۀ هدایت تنش و ناامنی به حوزۀ امنیت ملی ایران را‌ دارا‌ است. مسائل امنیتی در شرایط جدید تغییر جدی کرده است. چالش‌های ناشی از رقابت‌ گروه‌های‌ مختلف‌ قومی و سـیاسی در داخـل عراق و آثار زیان‌بار ناشی از بی‌ثباتی و جنگ‌ داخلی، افراط‌‌گرایی، تفرقه‌های قومی و مذهبی و نهایتاً احتمال تجزیۀ این کشور از جمله چالش‌های‌ جدید‌ند که از زاویۀ داخلی عـراق وارد حـوزۀ امنیت ملی ایران می‌شود. جاوید منتظران (کارشناس ارشد روابط بین‌الملل دانشگاه مالک اشتر) و سعید قربانی (دکتری آینده‌پژوهی و استادیار دانشگاه مالک اشتر) در مقاله‌ای به موضوع سناریوهای پیش‌روی عراق و شناسایی مطلوب‌ترین سناریو برای ایران پرداخته‌اند.
حمایت همه‌جانبۀ واشنگتن از صدام و همچنین کشورهای غربی و عربی در طول هشت سال جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران، برجسته‌ترین رویدادی بود که باعث شد مقامات و تصمیم‎گیران در تهران، برای حفظ بقا و در راستای امنیت‌سازی، خود را ملزم به کسب توانمندی‎های کافیِ نظامی کنند و حداقل برای بازداشتنِ سایر کشورهای متخاصم از حمله و تجاوزِ دوباره، از یک‌سو در جهت اقتدار نظامیِ ملی گام بردارند؛ و از طرف دیگر، تلاش کنند با کشور چین به عنوان تنها عضو دائم شورای امنیت که امکان تعامل سیاسی و خرید تسلیحات از آن وجود داشت، مناسبات خود را به سطح راهبردی گسترش دهند. نیاز رو به افزایش چین به منابع انرژی فسیلی، عدم وجود پیشینۀ منفی در مناسبات تاریخی ایران و چین و همچنین طرح دکترین نگاه به شرق در سیاست خارجی ایران به همراه مخالفت چین با سیاست‌های یک‌جانبه‌گرایانه آمریکا پس از جنگ سرد، از جمله عواملی هستند که ظاهراً قابلیت ارتقای روابط دفاعی و راهبردیِ ایران و چین را برای تصمیم‌گیران در تهران میسر و امکان‌پذیر می‌سازند.
مطالعة نتایج احتمالی تحریم اهمیت زیادی برای کشورهای درگیر در تحریم دارد، چه برای کشورهای تحریم‌کننده و چه کشورهای هدف (تحریم‌شونده)؛ زیرا رهبران سیاسی‌ای که در این کشورها مسئول تصمیم‌گیری هستند، علاقه دارند که پیشاپیش از نتایج احتمالی اقدامات خود آگاه شوند. آن‌ها همچنین مشتاق‌اند اثرهای سناریوهای مختلفِ محتمل را، در صورت اقدامات متقابل و رفت‌و‌برگشتی، بدانند. بنابراین، تجزیه‎و‌تحلیل تحریم‌ها به‌عنوان یک بازی، به‌منظورِ دیدن نتایج آن بازی، برای کشورهایی مانند ایالات متحدة آمریکا (به‌عنوان یک تحریم‌کننده) و ایران (به‌عنوان یک کشور هدف) ضروری است.
پس از اتمام دوران ریاست‌جمهوری جرج بوش‌، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های باراک اوباما بازسازی اقتصادی بود. در آن وضعیت ایالات متحدۀ آمریکا به‌عنوان یک قدرت بزرگ با چالش‌هایی از قبیل مشکلات اقتصادی داخلی و ورود رقبای جدید در صحنه اقتصاد بین‌الملل روبرو بود. اوباما با یک رشته نابسامانی‌های فزایندۀ مالی، اشتغال و سقوط آزاد بازار سهام مواجه شد که همۀ آن‌ها حتی پیش از آنکه وی به‌عنوان رئیس‌جمهور در سال 2009 م انتخاب شود؛ آغاز گشته بود، در این شرایط بیش از 23 میلیون آمریکایی یا بیکار بودند یا به صورت نیمه‌وقت و موقت مشغول به کار بودند. این مشکلات چگونه بهبود یافتند؟ بررسی تاثیر دیپلماسی اقتصادی پسامدرن بر تحقق اهداف اقتصاد داخلی آمریکا موضوع مقاله محمد داوند (دانشجوی دکتری گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس) و سیدمسعود موسوی شفائی (استادیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس) در پاسخ به این سوال است.

بررسی روابط سیاسی قطر و عربستان سعودی؛ از بیداری اسلامی تا بحران قطع روابط سیاسی در ژوئن 2017

از تبیین همگرایی تا گسست سیاسی

به رغم حمایت‌های وسیع شیوخ خلیج فارس از یکدیگر و اتحادهای مستحکم میان آنان، بعضاً این روابط دچار چالش و نقصان گردیده است. در این میان، روابط قطر و عربستان سعودی را می‌توان از زوایای مختلف تحلیل کرد. عربستان به‌عنوان زمامدار جهان سنت، ادعای رهبری و ریاست اعراب منطقه را دارد و از دیگر سو، قطر، به رغم جغرافیای محدود، به سبب برخورداری از اقتصاد بسیار قدرتمند و نیز شبکه‌های رسانه‌ای پویا همچون الجزیره به‌تدریج به قدرتی مهم و تاثیرگذار در منطقه بدل گشته است. نکتۀ حائز اهمیت در این میان، روابط سیاسی دوحه‌ـ‌ریاض است که در خلال سال‌های گذشته روند کاملاً همگرایی نداشته است.
بدعهدی و نقض قرارداد توسط بریتانیا در مساله ارسال تانکهای چیفتن به ایران، با وجود دریافت کامل مبلغ همه موارد پیش فروش شده، در چند مرحله صورت گرفت. لغو بخشی از این قرارداد به طور ناگهانی و با سفر ارتشبد حسن طوفانیان در دوران کوتاه نخست وزیری دکتر شاپور بختیار صورت گرفت. سپس در دوران یک سال نخست پس از پیروزی انقلاب بخشهایی از قراردادهای نظامی با ایران به صورت دوجانبه و یا یک جانبه از سوی بریتانیا ملغی شد. سپس نوبت به اعمال تحریمهای ضدایرانی به دلیل انقلاب، اشغال سفارت آمریکا در تهران و آغاز جنگ و تجاوز عراق علیه ایران رسید.