درس‌های بحران اوکراین برای چین

با وقوع جنگ در اوکراین و تغییر معادلات منطقه‌ای و جهانی، چشم‌ها به سوی شرق آسیا دوخته شد، منطقه‌ای که شاهد تنش و مناقشه میان چین و تایوان است. از آنجا که این مسئله از جمله در زمینه دخالت‌های خارجی شباهت‌هایی با مسئله اوکراین دارد، پژوهشگران بسیاری به ارزیابی موضوع و احتمالات موجود در خصوص رفتار چین در قبال تایوان روی آوردند.
تصویر درس‌های بحران اوکراین برای چین

نشریه فارن پالسی در مطلبی به بررسی جنگ در اوکراین و تاثیرات آن بر مناقشه تایوان پرداخت و نوشت: برخی بر این باورند احتمال تهاجم چین به تایوان افزایش یافته است، در مقابل، برخی دیگر می‌گویند اتحاد غرب و شکست‌های نظامی‌ روسیه سبب می‌شود چینی‌ها در ارتباط با این جزیره احتیاط کنند. این موضوع سبب ایجاد دو سوال متفاوت می‌شود: آیا درگیری اوکراین تمایل پکن برای استفاده از زور علیه تایوان را تغییر داده است؟ آیا جنگ در اوکراین ارزیابی‌های پکن و ارتش آزادی ‌بخش خلق چین را از توانایی‌هایش برای انجام یک تهاجم موفق آبی-خاکی به تایوان تغییر داده است؟

تمایل چین به استفاده از زور یک تصمیم سیاسی است که از قابلیت‌های نظامی ‌این کشور ناشی می‌شود. حتی اگر چین مطمئن نباشد که می‌تواند یک حمله آبی-خاکی به تایوان را با موفقیت انجام دهد، اما می‌تواند بر این باور باشد که هزینه‌های ژئوپلیتیکی و داخلی ناشی از عدم توسل به زور از خطر شکست نظامی‌ بیشتر است.

تاثیرات بحران اوکراین بر مساله تایوان

خط قرمزها پابرجاست: هرچند تاکنون هیچ مدرک روشنی مبنی بر اینکه درگیری در اوکراین تمایل چین به استفاده از زور علیه تایوان را تغییر داده است، وجود ندارد اما این بحران موجب نشده است چین خطوط قرمز خود را تغییر دهد یا به آنها بیفزاید. در واقع، کفه تفاوت قدرت بین چین و تایوان به نفع پکن است و چین نیازی به اقدام فوری علیه تایوان ندارد.

ارتش چین درس می‌گیرد: بحران اوکراین می‌تواند باعث ایجاد برخی تردیدها و ابهامات در کوتاه مدت در ارزیابی‌های ارتش چین از قابلیت‌های نظامی‌خود شود. با این حال، در درازمدت، این ارتش می‌تواند از درگیری‌ها در اوکراین درس بگیرد و برنامه‌های نظامی‌ خود برای تایوان را به گونه‌ای تنظیم کند که مهلک‌تر و سریع‌تر باشد.

هزینه‌های اقتصادی: تحریم‌‌های سریع و گسترده غرب علیه روسیه نشان می‌دهد هزینه‌های اقتصادی و بی‌ثباتی ناشی از توسل به نیروی نظامی‌ علیه تایوان می‌تواند بسیار بیشتر از تصورات پکن باشد، اما قابلیت اقتصادی و مالی چین به‌طور قابل توجهی از روسیه بیشتر است و ممکن است این تصور را به‌وجود آورد که تحریم‌ اقتصادی علیه چین آسیب‌های جانبی قابل توجهی متوجه تجارت جهانی، زنجیره‌های تأمین و موسسات مالی می‌کند. در همین حال، پکن احتمالا سرمایه‌‌گذاری بیشتری در بخش خوداتکایی و سامانه‌های جایگزین برای کاهش این هزینه‌های بالقوه خواهد کرد.

هشدار جدی به تایوان: در بحران تایوان، پکن فرصتی برای ارائه این پیام هشدار دهنده یافته است که جنگ با چین تا چه اندازه می‌تواند ویرانگر باشد و مردم تایوان نباید از اقدامات تحریک کننده حمایت کنند. چین همچنین این پیام را به تایوانی‌ها مخابره می‌کند که نباید ابزاری برای آمریکا به منظور مقابله با چین باشند.

افزایش حمایت غرب از تایوان: درگیری در اروپا موجب افزایش حمایت‌های بین‌‌المللی از تایوان و افزایش آگاهی عمومی‌ در این کشور در ارتباط با لزوم جدی‌‌تر گرفتن روند دفاع از این جزیره شده است. این مسئله برای چین نگران کننده است، اما توجه آمریکا به اوکراین تا مدتی می‌تواند توجه به تایوان را کاهش دهد.

کاهش اعتماد به آمریکا: خسارت‌های گسترده جنگ در تایوان باعث شده است تا برخی از رهبران سیاسی تایوان از اجتناب از جنگ و گفتگو با پکن حمایت کنند. برخی هم خاطرنشان می‌کنند چین و تایوان هر دو بهای سنگینی را در صورت بروز درگیری پرداخت خواهند کرد. در همین حال، بی‌میلی آمریکا و ناتو برای اعزام نیروهای متعارف به اوکراین، اعتماد مردم تایوان به حمایت نظامی‌آمریکا و ژاپن را کاهش داده است که احتمالا چین از آن بهره‌برداری خواهد کرد.

چشم‌انداز سیاست چین در قبال تایوان پس از جنگ اوکراین

افزایش گزینه‌های چین: بسیاری امیدوارند عملکرد ضعیف نظامی‌ روسیه در اوکراین، چین را ترغیب کند درباره استفاده از زور علیه تایوان تجدید نظر کند. این احتمال وجود دارد که این درگیری موجب ایجاد برخی ابهامات و تردیدهای کوتاه مدت درباره توانایی‌های ارتش چین شود. با این حال، این تأثیر محدود خواهد بود، زیرا چین تنها یک طرح سیاسی یا نظامی ‌برای تایوان ندارد، بلکه مجموعه‌‌ای از گزینه‌ها برای مقابله با طیفی از موارد احتمالی را مدنظر قرار داده است. اعتماد کمتر به توانایی ارتش چین می‌تواند گزینه‌های نظامی ‌دیگری همانند محاصره تایوان را مطرح کند. علاوه بر این، طرح‌های چین برای تهاجم سریع آبی-خاکی به تایوان به طور قابل توجهی با شیوه حمله روسیه به اوکراین متفاوت خواهد بود.

ارزیابی مجدد ارتش چین: با توجه به مقاومت شدید اوکراین، ارتش چین نیازمند تجدید ارزیابی‌های خود از اراده و ظرفیت تایوان برای مقاومت است. قبل از درگیری‌ها در اوکراین، برخی از رهبران نظامی ‌و کارشناسان چینی تصور می‌کردند به دلیل برتری نظامی ‌چین، تایوان از اراده لازم برای جنگیدن برخوردار نیست و نفوذ مکرر جاسوسان چینی در ارتش، دولت و موسسات مالی تایوان و زیرساخت‌های حیاتی آن، می‌تواند سبب پیروزی سریع پکن بر تایوان شود.

تغییر اولویت‌های جنگی چین: با توجه به روند جنگ در اوکراین احتمالا تلاش چین برای تسلط بر اطلاعات بیشتر می‌شود. تسلط اطلاعات شامل این موارد است: در دست گرفتن ابتکار عمل در میدان نبرد و استفاده از جنگ سیاسی برای شکل دادن به شرایط عملیاتی، استفاده از جریان سریعتر و کامل‌تر اطلاعات برای تصمیم‌گیری سریع و اجرای یک عملیات نظامی‌کارآمد از جمله بهبود فعالیت‌های فرماندهی، کنترل، ارتباطات، اطلاعات، نظارت، و شناسایی و انجام دادن حملات دقیق شبکه‌ای و تسلط بر امنیت سایبری، فضا و حوزه‌های الکترومغناطیسی.

تحلیلگران چینی معتقدند تسلط برفرآیند اطلاعاتی سبب می‌شود ارتش‌های ضعیف‌‌تر (همانند اوکراین) بتوانند با مخالفان قدرتمندتر مبارزه کنند. علاوه بر این، ضعف در جنگ سیاسی و ناتوانی روسیه در تضعیف روحیه و اراده اوکراینی‌ها عامل اصلی شکست روسیه محسوب می‌شود.

روسیه شبکه‌های ارتباطی اوکراین را غیرفعال نکرده است به طوری که ولادیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین حضور خود در ملأ عام را به صورت قابل توجهی حفظ کرده و به جمع‌آوری نیروهای خود و لابی کردن با جامعه بین‌المللی برای کسب حمایت آنها ادامه می‌دهد. در مقابل، رسانه‌های اجتماعی در اوکراین و غرب، روند ارائه اطلاعات مفید برای روسیه را سانسور کردند و سبب تشدید شکست‌‌های روسیه در میدان جنگ و پیروزی‌‌های اوکراینی‌ها شده‌اند. ارتش چین ممکن است در تلاش برای تخریب و از بین بردن توانایی تایپه برای حفظ ارتباطات داخلی و خارجی با هدف القای وحشت و ترس در سراسر این جزیره باشد.

استفاده از عنصر غافلگیری: نتایج درگیری در اوکراین همچنین می‌تواند تمایل چین به اقدام سریع‌تر و استفاده از عنصر غافلگیری در عملیات نظامی ‌خود را تقویت کند. چین شاهد استقرار کند نیروهای نظامی ‌روس در نزدیکی اوکراین بوده است. این فرآیند که چندین ماه طول کشید و به آمریکا و ناتو زمان داد تا خودشان را برای نشان دادن واکنش آماده کنند و تسلیحات بیشتری را در اختیار اوکراین قرار دهند. عقب‌نشینی‌های روسیه می‌‌تواند چین را تشویق کند تا راه‌هایی را برای پنهان ‌کردن روند آمادگی‌ خود برای استفاده از زور یا سردرگم کردن آمریکا و جامعه بین‌المللی مدنظر قرار دهد. تهاجم سریع می‌تواند احتمال دخالت آمریکا را هم به حداقل برساند.

بازدارندگی هسته‌ای: تهاجم سریع به تایوان می‌تواند با نمایش توانایی‌های هسته ای چین همراه باشد. بحران اوکراین احتمالا باور پکن را در این باره تقویت کرده است که بازدارندگی هسته‌‌ای می‌تواند از تشدید تنش‌ها و دخالت‌های خارجی جلوگیری کند. با این حال، چین می‌داند آمریکا تمایل بیشتری به استفاده از زور برای دفاع از تایوان دارد. بنابر این، پکن به گسترش زرادخانه هسته‌ای خود ادامه خواهد داد. پکن ممکن است تمایل بیشتری به استفاده یا تهدید به استفاده از تسلیحات هسته‌ای در درگیری با تایوان داشته باشد.

تغییر تاکتیک‌ها: ارتش چین در حال آموختن نحوه عملکرد بهتر در میدان جنگ است. برای مثال، خساراتی که روسیه با درگیر شدن در عملیات نظامی ‌در طول روز متحمل شد، عزم ارتش چین برای بهبود عملیات شبانه را افزایش می‌دهد. ارتش چین همچنین در حال حاضر سرمایه‌گذاری قابل توجهی در روند اجرای اصلاحات لجستیکی دارد. با توجه به تحریم‌های غرب علیه روسیه، پکن ممکن است ارتش خود را وادار کند تا بیشتر به خود متکی باشد و بر تولید داخلی تجهیزات نظامی‌ تمرکز کند.

تقویت و آموزش بیشتر: ارتش چین حتی بر اساس استانداردهای چینی سازمانی است که به صورت قابل توجهی غیرشفاف است. مقامات چین، از جمله شی جین پینگ رئیس جمهور این کشور ممکن است به ارزیابی‌ها در ارتباط با ارتش اعتماد نداشته باشند. اعتماد بیش از حد ارتش روسیه –به ویژه شکست گروه‌های ویژه همانند نیروهای هوابرد روسیه- ممکن است سبب تقویت این نگرانی‌های مقامات چین شود. بنابر این احتمالاً پکن به آموزش و سرمایه‌‌گذاری بیشتری برای ارتش نیاز دارد و مقامات ممکن است در درخواست از ارتش برای حضور در عملیات نظامی ‌در مقیاس بزرگ محتاط باشند.

نتیجه‌گیری

جنگ روسیه علیه اوکراین توجه سیاستمداران و پژوهشگران را به مناقشه تایوان جلب کرد. در همین حال، نتایج اولیه جنگ باعث شد چین تابلوی راهنمایی را در برابر خود داشته باشد و بتواند به خوبی مشکلات، تاثیرات و واکنش‌ها به جنگ احتمالی علیه تایوان را مورد بررسی و ارزیابی قرار دهد. مشکلاتی که روسیه در اوکراین با آن مواجه شد ارتش چین را بر آن می‌دارد تا اصلاحاتی را در زمینه اطلاعاتی، سایبری، لجستیکی، آموزش، تاکتیک‌های جنگی و رسانه‌ای انجام دهد و همه جوانب جنگ را در نظر بگیرد.

در همین حال، هرچند واکنش ضعیف آمریکا و غرب به حمله روسیه به اوکراین و عدم مداخله مستقیم آنها در جنگ باعث کاهش اعتماد به غرب به عنوان مدافع کشورها از جمله تایوان شد اما جنگ اوکراین از یک سو حس مقاومت را در تایوان افزایش داد و از سوی دیگر غربی‌ها درباره تایوان حساس‌تر شدند.

* انتشار این مطلب لزوما به معنای تایید محتوا توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک نیست و صرفا به‌منظور بهره‌برداری نخبگانی منتشر شده است.

136165
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.