گسترش مناسبات ایران و ونزوئلا

آمریکای لاتین سال‌ها به عنوان حیاط خلوت آمریکا شناخته می‌شد اما ظهور دولت‌های چپ و ضدامپریالیستی، وضعیت این قاره را تغییر داد. ونزوئلا یکی از کشورهای پیشرو در آمریکای لاتین در مقابله با آمریکا و برقراری ارتباط با ایران محسوب می‌شود. روابط سیاسی و اقتصادی ایران و ونزوئلا در دو دهه گذشته افزایش یافته است. غربی‌ها از این ازدیاد روابط به اتحاد مخرب یاد می‌کنند چرا که هر دو کشور طرح‌های ضد‌امپریالیستی یکسانی را دنبال می‌کنند. در این چارچوب، اخیراً به‌ویژه پس از سفر وزیر نفت جمهوری اسلامی ‌ایران به چند کشور آمریکای لاتین از جمله ونزوئلا موسسات مطالعاتی غربی به بررسی روابط ایران با آمریکای لاتین پرداخته‌اند.
تصویر گسترش مناسبات ایران و ونزوئلا

در این یادداشت، محورهای بررسی شده از سوی میدل ایست مانیتور[1] و الگماینر[2] در مورد روابط دو کشور ذکر شده است:

مقدمه

ونزوئلا دارای بزرگترین ذخایر شناخته شده نفت در جهان اما دارای «رکود اقتصادی» است. این کشور در زمینه بازسازی تاسیسات نفتی خود به کمک نیاز دارد. ایران هم در راستای اهداف تجاری به ونزوئلا و متحدانش در آمریکای لاتین از جمله بولیوی، پرو و آرژانتین نیازمند است. این مساله درحالی است که پس از حمله روسیه به اوکراین، یافتن جایگزینی برای نفت و گاز طبیعی روسیه، به اولویت اصلی واردکنندگان انرژی تبدیل شده است.

در همین راستا، چند هیئت آمریکایی، امکان واردات نفت ونزوئلا را بررسی کرده‌اند. حتی صحبت از لغو برخی تحریم‌ها علیه ونزوئلا نیز شده است. برخی منابع هم احتمال جایگزینی نفت و گاز روسیه با عرضه از ایران را مطرح کرده‌اند اما نفت تولیدی ایران در حال حاضر در بازار بین‌المللی انرژی فروخته می‌شود و در عین حال، بعید است ونزوئلا به منبع جایگزین انرژی برای جایگزینی نفت روسیه در بازار آمریکا تبدیل شود. بنابراین روابط ایران و ونزوئلا در راستای منافع مشترک آنان تداوم خواهد داشت.

زمینه‌های همکاری ایران و ونزوئلا

دو کشور ایران و ونزوئلا، زمینه‌های بسیاری برای همکاری‌های سیاسی و اقتصادی دارند که مهمترین آنها در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

- فناوری: تا دهه 1970، پالایشگاه‌های ونزوئلا توسط شرکت‌های نفتی آمریکا و اروپا ساخته و اداره می‌شدند و شرکت دولتی نفت و گاز ونزوئلا به فناوری آمریکا به ویژه برای تعمیر و نگهداری، قطعات و توسعه وابسته بود. پس از کاهش قیمت و درآمد نفت، از سال 2014 سرمایه گذاری در پالایشگاه‌های ونزوئلا انجام نشده و وضع عمومی‌پالایشگاه‌های ونزوئلا بدتر شده است.

در سال‌های اخیر، دو شرکت تابعه شرکت انرژی روسنفت روسیه در ونزوئلا از سوی آمریکا تحریم شدند. روسنفت هم اعلام کرد تمام فعالیت‌های خود را در ونزوئلا متوقف می‌کند. ایران و ونزوئلا می‌توانند مبادله فناوری داشته باشند و با استفاده از تخصص و منابع شرکت‌های داخلی یکدیگر نیازهایشان را برآورده کنند. ونزوئلا که بزرگترین ذخایر اثبات شده نفت خام جهان را دارد، توانسته است تولید نفت خود را در نتیجه کمک‌های ایران دو برابر کند.

ایران با اعزام نیروهای متخصص به ونزوئلا از جمله در مهم ترین پالایشگاه این کشور به نام ال پالیتو در حال همکاری فناورانه با این کشور است. ونزوئلا در دسامبر ۲۰۲۱ حدود ۹۰۰ هزار بشکه نفت در روز تولید کرد این حالی است که این رقم در مدت مشابه در سال ۲۰۲۰ کمتر از ۴۵۰ هزار بشکه در روز بود.

- تجارت: ونزوئلا دسامبر 2020 برنامه‌هایی را برای تشویق شرکت‌های خصوصی به افزایش تجارت با ایران و ترکیه به منظور کاهش تأثیر تحریم‌های آمریکا بر اقتصادش اعلام کرد. معاملات با شرکت‌های آسیایی و خاورمیانه نیز تشویق شد. دولت کاراکاس همچنین قصد دارد روابط تجاری خود را با کشورهایی مانند ترکیه و ایران که قبلاً مواد غذایی و سوخت ونزوئلا را تامین می‌کردند، تقویت کند.

سفر اخیر اوجی وزیر نفت ایران به ونزوئلا مثمرثمر بود چرا که مقامات این دو کشورِ تولیدکننده نفت، توافقنامه‌هایی را به ویژه در زمینه‌ هیدروکربن امضا کردند. ایران صادرات نفت خام سنگین خود را برای تغذیه پالایشگاه‌های ونزوئلا آغاز کرده و عرضه رقیق‌ کننده‌ها را که روس‌ها قبل از درگیری با اوکراین تهیه می‌کردند، در ازای طلا یا بخشی از نفت تصفیه‌ شده ونزوئلا، افزایش خواهد داد. ایران و ونزوئلا همچنین همکاری‌های دوجانبه در بخش‌های نفت، گاز و پتروشیمی‌را بررسی کردند.

- سیاسی: جمهوری اسلامی‌ ایران از آغاز شکل‌گیری تاکنون، آمریکای لاتین را تا مرز آمریکا و مکزیک، تحت سلطه آمریکا تلقی می‌کند. از این‌رو همکاری‌های قابل توجهی را با دولت‌های سرسخت ضد آمریکایی در آمریکای جنوبی و مرکزی همانند ونزوئلا، کوبا، نیکاراگوئه، اکوادور، بولیوی و شیلی در پیش گرفته است.

در واقع، ایران به افزایش هماهنگی میان دولت‌های ضد آمریکایی در آمریکای لاتین کمک کرده است. در حالی که غرب تلاش کرده ایران را منزوی کند، اما این کشور حضور خود را در حیات خلوت آمریکا -آمریکای لاتین- تثبیت کرده است. روابط راهبردی دوجانبه نزدیک بین جمهوری اسلامی‌ایران و دولت‌‌های ضد آمریکایی در منطقه آمریکای جنوبی و مرکزی، ظرفیت تشکیل یک بلوک مؤثر ضد آمریکایی را دارد. به نظر می‌رسد تهران و کاراکاس به سیاست‌های خارجی خود که مغایر با منافع واشنگتن است ادامه دهند.

- مقابله با تحریم‌ها: دولت ترامپ از نزدیک، بر ارسال سوخت ایران به ونزوئلا نظارت داشت. ونزوئلا از تجربه ایران در مورد نحوه دور زدن تحریم‌ها کمک گرفته که برای هر دو کشور مفید بوده است. ایران فرآورده‌های نفتی مازاد دارد و ونزوئلا به آن نیاز دارد. طارق الایسامی، وزیر نفت ونزوئلا در جریان سفر وزیر نفت ایران به کاراکاس گفت ما در مورد ایجاد مسیرها و سازوکارهای غلبه بر اقدامات قهری یک‌جانبه تحمیل‌شده از سوی دولت آمریکا و متحدانش بحث و تبادل نظر کردیم. تاکنون همکاری نفتی بین ونزوئلا و ایران به کاهش تأثیر تحریم‌های آمریکا بر دو کشور کمک کرده است.

نیکلاس مادورو رئیس‌جمهور ونزوئلا در ژانویه گذشته در جریان سخنرانی سالانه خود در مجلس ملی ونزوئلا اعلام کرد که به علت افزایش تولید نفت، برای اولین بار از سال ۲۰۱۳ و پس از سال‌ها جنگ اقتصادی آمریکا از طریق تحریم و محاصره، ونزوئلا به مسیر رشد اقتصادی بازگشته است. ونزوئلا پس از هشت سال رکود و تورم، طی سال گذشته بیش از ۴ درصد رشد را تجربه کرده است.

- هسته‌ای: دسامبر سال 2008 بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی اعلام کرد ونزوئلا حدود 50 هزار تن اورانیوم استخراج نشده دارد. در حوزه اکتشافات معدنی، گمانه زنی‌هایی در این باره وجود دارد که ونزوئلا می‌تواند برای ایران اورانیوم استخراج کند.

- همکاری‌های بلند مدت: اکتبر گذشته اعلام شد که یک برنامه جامع همکاری اقتصادی 20 ساله بین ایران و ونزوئلا به سرعت آماده خواهد شد. فلیکس پلاسنسیا وزیر امور خارجه ونزوئلا در سفری رسمی ‌به تهران با حسین امیرعبداللهیان همتای ایرانی خود دیدار کرد. امیرعبداللهیان برای بیان روابط بین دو کشور به چندین توافقنامه قبلی در موضوعات مختلف اشاره کرد.

* انتشار این مطلب لزوماً به معنای تایید محتوا توسط مرکز بررسی‌های استراتژیک نیست و صرفاٌ به‌منظور بهره‌برداری نخبگانی منتشر شده است.


[1] There are challenges and opportunities in relations between Iran and Venezuela, Umud Shokri, Middle East Monitor, May 16, 2022.

[2] Iranian Assistance Boosts Venezuela’s Oil Industry, Posing Threat to the US, Maria Zuppello, Algemeiner, May 11, 2022

136184
ارسال نظر

  1. مخاطبان و فرهیختگان گرامی؛ نظرات حاوی مطالب توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.